ایران وکیل – آبسه‌ مغزی‌ ( Brain abscess or cerebral abscess ) تجمع‌ چرک‌ ناشی‌ از یک‌ عفونت باکتریال در مغز یا خارجی‌ترین‌ لایه‌ از سه‌ لایه‌ غشایی‌ مغز و نخاع را می‌پوشانند. به بیان دیگر آبسه مغزی به تجمع چرك و سلولهای سفيد خون و باكتریها و ساير سلول های ايمنی در بافت مغزی می گويند كه اغلب منشاء قارچی يا باكتريايی دارد.


اين بيماری هنگاميكه يك باكتری يا قارچ قسمتی از مغز را درگير می نمايند ايجاد می شود. وقتی آبسه در مغز تشكيل می شود دور آن بافت تشكيل شده و يك توده را ايجاد می نمايد. تشكيل بافت دور آبسه اگرچه ساير قسمت های مغز را از گسترش آبسه حفظ می نمايد ولی می تواند به شكلی ديگر نيز ايجاد خطر نمايد. زيرا سبب تورم بافت مغز می شود و چون مغز نمی تواند گسترش يابد روی قسمتهای ديگرفشار وارد می كند و می تواند عروق خونی مغز رامسدود نمايد .در بيشتر موارد ميكروب ها از طريق خون به مغز می رسند و منشأ ميكروب ها ريه می باشد و در نوبت بعد عفونت قلب عامل آن می باشد. در مواردی عامل عفونت از يك اندام مجاور نظير عفونت گوش سبب آبسه می شود و درمواردی ناشی از يك حادثه نظير برخورد گلوله تفنگ يا جراحی يا ضربه چاقو است كه عامل آبسه می شود.


علایم‌ زیر به‌ تدریج‌ در عرض‌ چند ساعت‌ ظاهر می‌شوند. این‌ علایم‌ شبیه‌ علایم‌ تومور یا سکته‌ مغزی‌ هستند:


درد در پشت‌ و کمر، در صورتی‌ که‌ عفونت در غشای‌ پوشاننده‌ نخاع‌ باشد


سردرد


تهوع‌ و استفراغ‌


ضعف‌، بی‌حسی‌ یا فلج‌ در یک‌ طرف‌ بدن‌


راه‌ رفتن‌ نامنظم‌


تشنج


تب


منگی‌، گیجی‌، یا حالت‌ هذیانی‌


مشکل‌ در صحبت‌ کردن‌


در بچه ها با بيمارهای قلبی نظير تترالوژی فالوت يا عفونتهای روده و دندان می تواند عامل آبسه مغز باشد.




 


1-       ضعف سيستم ايمنی مثلاً در بيماران ايدزی


2-      در بيماريهای مزمن نظير سرطان ها يا سندرم اوسلروبر رندو


3-      مصرف داروهاي ضعيف كننده سيستم ايمنی نظير كورتيكواستروئيدو كموتراپی


4-      وجود شانت های راست به چپ ناشی از بيماريهای مادرزادی قلبی


همچنین عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر:


صدمه‌ به‌ سر


وجود یک‌ بیماری‌ که‌ مقاومت‌ بدن‌ را کاهش‌ داده‌ باشد، به‌ خصوص‌ دیابت


بروز اخیر یک‌ عفونت‌، به‌ خصوص‌ در اطراف‌ بینی، چشم ها و صورت‌


بیماری‌ که‌ دستگاه‌ ایمنی‌اش‌ به‌ علت‌ بیماری‌ (مثلاً ایدز ) یا داروها سرکوب‌ شده‌ است‌.


تزریق‌ وریدی‌ مواد مخدر


منشأ اولیه‌ عفونت‌ باکتریایی‌ که‌ موجب‌ بروز آبسه‌ مغزی‌ یا اپی‌دورال‌ می‌شود را اغلب‌ نمی‌توان‌ پیدا کرد. اما سه‌ منشأ زیر شایع‌ترین‌ هستند:


عفونتی‌ که‌ از جمجمه‌ به‌ درون‌ گسترش‌ می‌یابد، مثلاً استئومیلیت‌ (عفونت‌ استخوان‌ و مغز استخوان‌)، ماستوئیدیت‌ (عفونت‌ زایده‌ ماستوئید در پشت‌ گوش )، یا سینوزیت (عفونت‌ سینوس‌ها)


عفونتی‌ که‌ به‌ دنبال‌ شکستگی‌ جمجمه‌ آغاز و گسترش‌ می‌یابد.


عفونتی‌ که‌ از سایر بخش‌های‌ بدن‌ که‌ دچار عفونت‌ شدند، مثلاً ریه ها، پوست، یا دریچه‌های‌ قلب‌، از راه‌ خون گسترش‌ می‌یابد.


تستهاي آزمايشگاهي كه بايد درخواست شود:


كشت خون – عكس سينه – CBC – سي تي اسكن مغز – نوار مغز – MRI از سر – تستهاي آنتي بادي عليه توكسوپلاسما گوندي و تنياسوليوم


 يك بيوپسي با سوزن براي شناسايي عامل آبسه اغلب ضروري است.




 


آبسه مغزی يك اورژانس پزشكی است زيرا فشار بالا در مغز می تواند جان انسان را تهديد نمايد. بيمار بايد در بيمارستان بستری شود تا شرايط آن پايدارشود.


در موارد زير درمان دارويی بدون جراحی  توصيه می شود:


1-       آبسه هاي متعدد


2-      آبسه كوچكتر از 2سانتيمتر


3-      آبسه در عمق مغز


4-      آبسه همراه با مننژيت


5-      آبسه كه همراه با شنت مغزي باشد كه جهت درمان هيدروسفالي تعبيه گرديده است.


6-      عفونت توكسوپلاسماگوندي دربيمارباايدز


بايد از آنتی‌بیوتیک های وسيع الطيف استفاده نمود گاهی چند آنتی بيوتيك لازم است و در مواردی بايد از ضد قارچ ها نيز استفاده گردد.


در چه مواردي نياز به جراحي است:


1- آبسه بزرگ كه سبب فشار به مغز و بدتر شدن حال بيمار دارد.


2- پس از درمان دارويی آبسه مغز كوچكتر نشود.


3- وقتی در آبسه مغزی گاز ديده شود.


4- وقتی آبسه مغزی پاره شود.


بايد آبسه را باز نمود و ترشحات را خالي كرد و نمونه برای آزمايشگاه فرستاد. در آبسه عمقي مغز زير هدايت CT يا MRI از يك نيدل استفاده مي گردد.


اگر آبسه مغزي درمان نشود سبب مرگ مي گردد. همراه با درمان احتمال مرگ 30-10 درصد مي باشد. درمان سريع تر با بهبود بيشتري همراه است . بسياري از بيماران پس ازجراحي داراي عوارض نرولوژيك هستند.


در صورت‌ بروز هر گونه‌ عفونت‌ در بدن‌ به‌ پزشک‌ مراجعه‌ کنید، به‌ خصوص‌ اگر عفونت‌ در اطراف‌ بینی‌ یا صورت‌ باشد (مثلاً عفونت‌ گوش یا آبسه‌ دندان‌). با مراجعه‌ زود هنگام‌ می‌توان‌ از گسترش‌ عفونت‌ جلوگیری‌ کرد.


در هر گونه‌ فعالیتی‌ که‌ خطر صدمه‌ به‌ سر وجود دارد، از کلاه‌ ایمنی‌ و سایر وسایل‌ حفاظتی‌ استفاده‌ نمایید.


عوارض‌ احتمالی‌


بروز حملات‌ تشنج‌، اغماء و مرگ‌، در صورتی‌ که‌ درمان‌ انجام‌ نشود.


آسیب‌ دایمی‌ به‌ مغز


آزمایشات‌ تشخیصی‌ ممکن‌ است‌ شامل‌ موارد زیر باشند: آزمایش‌ خون‌، آزمایش‌ مایع‌ نخاع‌، نوار مغز، سی تی اسکن، عکس‌برداری‌ از جمجمه


اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان یکی‌ از علایم‌ آبسه‌ مغزی‌ یا اپی‌دورال‌ را دارید.


اگر تب‌ به‌ ۳/۳۸ درجه‌ سانتیگراد یا بیشتر افزایش‌ یابد.


اگر دچار علایم‌ جدید و غیرقابل کنترل شده اید. داروهای‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ ممکن‌ است‌ عوارض‌ جانبی‌ به‌ همراه‌ داشته‌ باشند.


گردآورند: عاطفه کریمی


پایگاه نیوزی ایران وکیل