ایران وکیل سرطان سر و گردن head and neck cancer شامل انواع مختلفی از سرطان ها می شود که قسمت های مشخصی از این دو ناحیه بدن انسان را درگیر می کنند. اغلب سرطان سر و گردن به معنای سرطان هایی است که دهان، گلو و بینی را تحت تاثیر قرار می دهند.


سرطان هایی که در سر یا گردن شروع می شوند، معمولاً قبل از انتشار به نواحی دیگر، به عقده های لنفاوی گردن دست اندازی می کنند. توده گردنی که بیش از دو هفته ادامه یابد، باید سریعاً توسط پزشک بررسی شود. البته تمام توده ها، سرطانی نیستند، اما یک یا چند توده گردنی ممکن است اولین علامت سرطان دهان، گلو، حنجره، تیروئید، یا لنفوم ها و سرطان های خون باشد. چنین توده هایی معمولاً بدون درد هستند و پیوسته بزرگتر می شوند. توده های بزرگتر از یک سانتی متر در گردن نیاز به بررسی دارند و در اطفال و افراد بالای 50 سال به دلیل زیاد بودن بدخیمی از اهمیت بیشتری برخوردارند.


توده های سروگردن می توانند خوش‌خیم یا بدخیم باشند. توده های خوش خیم شامل توده های التهابی، توده های مادرزادی، توده های چربی (لیپوم) و غیره می باشند. توده های بدخیم شامل سرطان های مختلف مثل لنفوم، سرطان تیروئید، سرطان غدد بزاقی، و غیره هستند. توده های گردنی در هر سنی شیوع دارند و چون این توده ها ممکن است علامت سرطان باشند، افراد باید به محض احساس آن به پزشک مراجعه کنند.


توده های گردنی، سه علت مادرزادی، عفونی و سرطانی دارند.


از کیست ها و ناهنجارهای عروقی به عنوان عوامل مادرزادی ایجاد توده های گردنی می توان نام برد. غده های لنفاوی گردن بر اثر عفونت بزرگ شده و به صورت توده هایی در گردن قابل لمس هستند.


شایع ترین علل عفونی ایجاد توده در گردن لوزه ها، دندان ها و سینوس ها، ابتلا به بیماری سل و توکسوپلاسموز (بیماری عفونی که افراد در اثر تماس با گربه به آن مبتلا می شوند) می باشد.


سرطان های بدخیم به دو صورت اولیه و ثانویه ظهور می کنند که نوع اولیه آن شامل سرطان غدد تحت فکی، تیروئید و غدد لنفاوی است. سرطان های حفره دهان، حنجره، بینی، سینوس ها،معده و سرطان نازوفارنکس منطقه بالای حلق به عنوان موارد ثانویه سرطان هستند.


وقتی که به علت وجود توده در قسمت سر و گردن به پزشک مراجعه می کنید، پزشک با انجام معاینه بدنی، آزمایشات خونی و بررسی های تصویربرداری مثل سونوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی علت توده را پیدا کرده و به درمان آن می پردازد.


 




 


علائم سرطان سر و گردن


از مهم‌ترین علائم این دسته از سرطان‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


  1. تورم یا دردی که تسکین نمی‌یابد و این شایع‌ترین علامت است.

  2. لکه‌ و پَچ قرمز یا سفید در دهان

  3. برجستگی یا توده در ناحیۀ سر و گردن که ممکن است درد داشته یا فاقد درد باشد

  4. گلودرد ادامه‌دار

  5. بوی بد دهان که با اصلاح رفتارهای بهداشتی رفع نمی‌شود

  6. تغییر صدا و خشن شدن آن

  7. انسداد و گرفتگی ادامه‌دار بینی

  8. خونریزی مکرر بینی یا تخلیه غیرطبیعی آن

  9. دشواری در تنفس

  10. دوبینی

  11. خستگی یا ضعف قسمتی از ناحیۀ سر و گردن

  12. مشکل در جویدن، بلع یا جابجایی فک و زبان

  13. درد گوش، که می‌تواند با درد فک همراه باشد

  14. خون در بزاق یا خلط

  15. سُست شدن دندان‌ها

  16. کاهش وزن بی‌دلیل

  17. خستگی


متاستاز در این بیماری‌ها بسیار دیر، و به‌طور شایع به سمت ریه یا استخوان صورت می‌گیرد.


بیشتر بخوانید:


 




 


علل سرطان سر و گردن


از مهم‌ترین فاکتورهای خطر مرتبط با سرطان‌های سر و گردن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


  • دخانیات. ۸۵ درصد سرطان‌های سر و گردن مرتبط با استعمال دخانیات هستند. نکتۀ قابل‌توجه در این زمینه، نقش مثبت دود دست‌دوم (Secondhand Smoke) در ابتلا به این سرطان‌هاست.

  • الکل. مصرف الکل مرتبط با سرطان‌های دهان، حلق، حنجره و مری است. مصرف هم‌زمان الکل و دخانیات می‌تواند ریسم ابتلا را به‌مراتب افزایش دهد. استفاده از دخانیات و مشروبات الکلی شایع ترین علت سرطان های دهان، گلو، حنجره و زبان می باشد.

  • جنسیت. مردان دو تا سه برابر بیشتر در معرض ابتلا به این دسته از سرطان‌ها قرار دارند.

  • سن. افراد بالای چهل سال بیشتر در معرض ابتلا به این سرطان‌ها هستند.

  • نژاد. سیاه‌پوست‌ها بیشتر در معرض ابتلا به برخی از انواع سرطان‌های سر و گردن هستند.

  • قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آفتاب

  • پاپیلوماویروس انسانی (HPV)

  • ویروس اپستین-بار (Epstein-Barr Virus/EBV)

  • بهداشت ضعیف دهان و دندان

  • مصرف ماری‌جوانا

  • ضعف تغذیه‌ای

  • بیماری ریفلاکس معده (GERD) و بیماری ریفلاکس لارنگوفارنکس (LPRD)

  • ضعف سیستم ایمنی بدن


 




 


تشخیص سرطان سر و گردن


پزشک، با توجه به موارد زیر اقدام به تشخیص این دسته از سرطان‌ها می‌کند:


نوع سرطان مشکوک


علائم بیمار


سن و وضعیت پزشکی بیمار


نتایج آزمایشات پزشکی پیشین


از مهم‌ترین راه‌های تشخیص این دسته از سرطان‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


  • معاینه فیزیکی/آزمایش خون و ادرار. برای بررسی هرگونه ناهنجاری در گردن، لب‌ها، لثه، گونه‌ها، بینی، دهان، گلو و زبان.

  • تست HPV. برای بررسی عامل HPV که یکی از ریسک‌فاکتورهای سرطان‌های ناحیۀ سر و گردن است.

  • اندوسکوپی. این روش بسته به ناحیۀ درگیر نام‌های مختلفی دارد؛ لارنگوسکوپی (Laryngoscopy) در بررسی حنجره، فارنگوسکوپی (Pharyngoscopy) در بررسی حلق و نازوفارنوگوسکوپی (Nasopharyngoscopy) در بررسی ناحیۀ نازوفارنکس کاربرد دارند. از ترکیب این روش‌ها گاهاً تحت عنوان پانندوسکوپی (Panendoscopy) یاد می‌شود.

  • بیوپسی. از پرکاربردترین روش‌های بیوپسی می‌توان به آسپیراسیون سوزنی اشاره کرد. بررسی سلول‌های نمونۀ حاصل در زیر میکروسکوپ معاینۀ سیتولوژیک (Cytologic Examination) نامیده می‌شود.

  • تست مولکولی تومور. شامل بررسی آزمایشگاهی نمونۀ تومور، با هدف شناسایی ژن‌ها، پروتئین‌ها و سایر عوامل منحصر به تومور است

  • تصویربرداری اشعه ایکس (با کمک کنتراست خوراکی باریم). از باریم می‌توان در بررسی ناهنجاری‌های حین بلع استفاده کرد.

  • رادیوگرافی پانورامیک. نوعی از روش تصویربرداری اشعۀ ایکس است که در تشخیص سرطان یا ارزیابی دندان‌ها پیش از پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی کاربرد دارد و اغلب به نام پانورکس (Panorex) شناخته می‌شود.

  • سونوگرافی. شامل استفاده از امواج فراصوت برای ایجاد تصویر از اندام‌های داخلی است.

  • توموگرافی کامپبوتری (CT اسکن). برای اندازه‌گیری اندازۀ تومور، می‌توان از CT اسکن نیز استفاده کرد. گاهی اوقات از مادۀ کنتراست‌زا نیز برای ارائه‌ی جزئیات بهتر استفاده می‌شود. این ماد را می‌توان به ورید بیمار تزریق کرد یا به‌عنوان مایعی قابل‌بلع به در اختیار بیمار قرار داد.

  • تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI). برای تولید تصاویر از بافت‌های نرم، مانند لوزه‌ها می‌توان از این روش استفاده کرد. MRI در اندازه‌گیری اندازۀ تومور نیز کاربرد دارد.

  • اسکن استخوان. در بررسی گسترش سرطان به استخوان‌ها کاربرد دارد.

  • توموگرافی انتشار پوزیترون (PET/PET-CT). معمولاً با همراهی CT اسکن انجام می‌شود.


درمان سرطان سر و گردن


انتخاب روش درمانی از میان گزینه‌های موجود، وابسته به این عوامل است:


نوع و استیج سرطان


عوارض جانبی احتمالی


الویت‌های بیمار و سلامت کلی


گزینه‌های موجود در درمان این دسته از سرطان‌ها عبارتند از:


پرتودرمانی


شیمی‌درمانی


درمان هدفمند


جراحی. این روش را می‌توان در چهار دستۀ کلی بررسی کرد:


لیزر. در درمان سرطان‌ها در استیج‌های ابتدایی، محصوصاً سرطان حنجره کاربرد دارد.


برش. در حذف تومور و بافت اظراف آن (حاشیه/Margin) کاربرد دارد.


خارج کردن گره‌های لنفاوی گردنی. اگر بیمار شرایط مشکوک به مناستاز سرطان داشته‌باشد، ممکن است پزشک اقدام به حذف گر‌ه‌های لنفاوی ناحیۀ گردن کند. پزشک می‌تواند این کار را هم‌زمان با برش انجام دهد. خارج کردن گره‌ها می‌تواند موجب سفتی در شانه شود.


جراحی پلاستیک. در مواردی کاربرد دارد که تودۀ سرطانی، بخش بزرگی از صورت یا گردن را درگیر کرده باشد.


گردآورنده : عاطفه کریمی


پایگاه نیوزی ایران وکیل