در بحران هویت نوجوان شدیداً دچار اضطراب و ناراحتی ذهنی می شود و نمی تواند جنبه های مختلف شخصیت خود را هماهنگ سازد. بحران هویت باعث اِشکال سازگاری و اِشکال در هویت اجتماعی و حرفه ای او می شود. تشخیص به موقع چنین حالت های بحرانی می تواند در شناخت مشکل نوجوانان و ارایه پیشنهادات برای کمک به آن‌ها مؤثر باشد




 


ایران وکیل – افراد در دوره‌ی نوجوانی اغلب سوالاتی درباره‌ی هویت در ذهن خود مطرح می کنند، بعد در جستجوی یافتن پاسخهای مناسب و منطقی هستند. این موضوع ذهن نوجوانان را به خود مشغول ساخته است طوری که علمل، شعرا و نویسندگان، اشعار، داستانها و زندگینامه هایی نیز در این زمینه به نگارش درآوردند. یکی از علت های ایجاد سوالاتی درباره ی هویت خود، این است که نوجوان نمی داند کیست و چیست. نمی داند آیا درس بخواند یا نه، چطور و کجا درس بخواند و در یک کلمه هویت تحصیلی مشخصی برای خود ندارد. در زمینه های دیگر نیز چنین سوالاتی برای خود مطرح می کند، مانند اینکه چگونه باید رفتار کنم؟ انگیزه ی چنین سوالاتی در این سن ناشی از تغییراتی است که در شناخت او به وجود می آید که کاری ضروری در راه کسب استقلال و شناخت هویت فردی خویش است و نوید‌دهنده‌ی بلوغ و شروع دوره‌ی بزرگسالی فرد است.


در این چند دهه‌ی اخیر مسئله‌ی بحران هویت نوجوانان مورد توجه روانشناسان قرار گرفته است که می توان گفت اولین بار اریکسون به این موضوع توجه کرده است. نوجوان برای اینکه احساس هویت داشته باشد؛ باید تداومی را در طول زمان در خود مشاهده نماید. وی باید این یکپارچگی را در خود احساس کند. یعنی با توجه به قراین موجود، آنچه در آینده خواهد شد تداوم‌یافته‌ی همان چیزی است که در سالهای طفولیت وی شکل گرفته است.


نظر روان‌شناسان کشورمان نیز درباره‌ی تعریف بحران هویت چنین است: هرگاه فرد در یافتن هویت خویش دچار تردید و عدم قاطعیت شود دچار بحران، سردرگمی، بی‌هدفی و یک نوع یأس و افسردگی می شود و در عین حال به یک تصور منفی از خود دچار می گردد که به بحران هویت معروف است.


اریکسون می گوید: هویتی را که نوجوان و جوان درصدد است تا به‌طور روشن با آن مواجه شود، این است که او کیست؟ نقشی را که باید در جامعه ایفا نماید چیست؟ آیا او کودک است یا بزرگسال؟ آیا او با وجود نژاد، مذهب یا زمینه های عملی که دارد و او را از نظر مردم کم ارزش جلوه می دهد، احساس اعتماد‌به نفس دارد؟


هویت عبارت از افتراق و تمیزی که فرد بین خود و دیگران می گذارد، هویت یک سازه و ساختار روانی و اجتماعی است. نوجوان برای ساخت هویت خود با دو مسئله روبرو است:


مسئله اول، سازگاری با تغییرات بدنی، درونی و شناخت است و مسئله‌ی دوم نحوه‌ی برخورد با مجموعه ای از نظام های بیرونی و ارزشی است.


هویت به دو جزء هویت موفقیت و هویت شکست تقسیم می گردد. هویت کودکان در آغاز هویت موفقیت است. هویت به طرق مختلفی شکل می گیرد. اساس شکل‌گیری هویت تلاش و فعالیتی است که فرد دنبال می کند. ارتباط با دیگران و ارزیابی از این روابط نیز به شکل‌گیری هویت کمک می کند. همچنین تصور فرد از وضع جسمانی در هویت او تأثیر می گذارد.


تصویر ذهنی نوجوان از بدن به تدریج به تصویر ذهنی از خود و تشکیل مفهوم خود می انجامد. این مفهوم همان من و مال من است که فرد در محاوره و گفتگو به کار می برد و شامل افکار و تصورات خود از خویشتن است. هر فرد برای تأمین نیازهای خود نوعی از رفتار را مؤثر می یابد، این رفتار به صورت خصیصه و رفتار خاص در وی نمود پیدا می کند. خصیصه ها و رفتارهای ویژه، شخصیت منحصر به فرد هر شخص را تشکیل می دهد و در نقشهای مختلف بروز می کند. مفهوم خود شامل خصایص ویژه و نقشهایی می شود که فرد آنها را انجام می دهد و تصویر جامعی است که فرد از ویژگی ها و نقشهای خود دارد.


ادامه دارد


تهیه کننده: عاطفه کریمی


مشکلات نوجوانی و جوانی- ابوالقاسم اکبری