شناسایی و اجرا، دو مفهومی است که بیشتر در مورد احکام دادگاه های خارجی، در کشوری دیگر، مطرح می شوند. در داوری های بین المللی نیز این مفاهیم مرسوم است




 


اجرای رای داور


تفکیک شناسایی و اجرای رای داور


شناسایی و اجرا، دو مفهومی است که بیشتر در مورد احکام دادگاه های خارجی، در کشوری دیگر، مطرح می شوند. در داوری های بین المللی نیز این مفاهیم مرسوم است. «منظور از شناسایی رای داوری این است که به رای مزبور ارزشی مشابه با حکم صادره از دادگاه های کشور محل درخواست اجرا داده شود، در حالی که منظور از اجرا، متعهد نمودن و واداشتن محکوم علیه به اجرای مفاد رای است. شاید ممترین هدف شناسایی این است که محکوم علیه از تحصیل حکم متعارض دیگر نسبت به همان موضوع منع گردد». اگر رایی را که از ناحیه دادگاه خارجی یا داور، صادر شده است، در نظر بگیریم، می توان از طرق مختلفی به ارزیابی قضایی یا اعتبار بخشیدن به آن، به منظور اقدامات اجرایی، در کشور دیگر پرداخت: 1- محکوم له، درخواست دارد که بر طبق آن، عملیات اجرایی شروع و تعقیب شود که در این صورت متقاضی باید به دادگاه رجوع کرده و درخواست «اجرا» نماید؛ 2- همو، می تواند صرفاً از دادگاه بخواهد که صدور و اعتبار رایی را که از سوی دادگاه خارجی یا داور صادر شده است، تایید تا تنفیذ کند و در واقع، مورد «شناسایی اصلی» قرار دهد؛ 3- شخصی که به موجب حکم دادگاه یا داور، محکوم شده، ممکن است دعوایی را در همان موضوع و به طرفیت محکوم له آن رای، مطرح نماید. در این وضعیت، خوانده دعوا ساکت نمی نشیند و با ارایه رای به دادگاه، صلاحیت آن را در ورود مجدد ممنوع می داند. در این وضع نیز متقاضی، درصدد است تا دادگاه، صدور و اعتبار رای را مورد تایید قرار دهد و به «شناسایی طاری» ان اقدام کند.


مسایلی که پیرامون داوری های داخلی مطرح می شود نیز چندان تفاوتی با مسایل فوق نارد. زیرا بعد از صدور رای داور، یا درخواست اجرای آن می شود یا در مقابل دعوایی که مطرح شده است، ایراد می کند که داور سابق، رایی صادر نموده و دادگاه نمی تواند مجدداً دخالت کند بلکه باید با معتبر دانستن رای، دعوای خواهان را رد کند. در برخی موارد نیز ممکن است محکوم له رای داور، رای بر اعلام فسخ قرارداد صادر کرده است و ذینفع، از دادگاه می خواهد با شناسایی آن، تردیدهایی را که ممکن است در برخی روابط حقوقی یا ادارات، نسبت به این رای وجود داشته باشد، مرتفع سازد. با اینکه روح حاکم بر شناسایی را خارجی و داخلی، یکسان است اما در مورد آرای خارجی، به دلایل مختلف، امکان شناسایی دشوارتر است زیرا دادگاه، در برخی موارد، از این کار ممنوع می باشد و آن، در وضعیت هایی است که یا از نظر دادگاه، رای مورد درخواست، در قلمرو کنوانسیون های مربوط نباشد یا قانون ملی، اجازه اعتبار بخشیدن به امور حکمی و موضوعی داور خارجی را منع کرده باشد یا اساساً موضوع شناسایی را در صلاحیت خود نداند، در حالی که در مورد رای داوری داخلی، تنها این ایراد ممکن است مطرح شود که آیا خواهان، در مورد درخواست شناسایی رای داور، نفعی دارد یا اینکه چون، دستور راجع به اجرای رای داور، مستلزم شناسایی هم می باشد، صرف درخواست شناسایی را از متقاضی، نمی پذیرند و اگر هدفی دارد باید در قالب درخواست اجرای رای داور مطرح کند حتی اگر این رای، ماهیت اعلامی مانند فسخ قرارداد داشته باشد؟


اگر این درخواست پذیرفته شود، که احتمال آن در رویه قضایی بعید می باشد، تشریفات مربوط به تقدیم دادخواست را لازم ندارد ولی هزینه دعوای غیر مالی را باید پرداخت نمود.


منبع: حقوق داوری و دعای مربوط به آن در رویه قضایی – عبدالله خدابخشی


پایگاه نیوزی ایران وکیل – گزیده موضوعی کتب داوری و میانجیگری