پرسش: در جرم آیا صرف انتساب کافی است یا شبیه سازی شرط است؟




 


شبیه سازی در جعل و شروع به کلاهبرداری


پرسش: در جرم آیا صرف انتساب کافی است یا شبیه سازی شرط است؟


نظر اکثریت


با توجه به ماده 523 قانون مجازات اسلامی که جعل و تزویر را تعریف کرده است: «ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی …» مشخص می شود که شبیه سازی شرط تحقق بزه جعل است زیرا عدم شباهت عنوان ساختن آن شیء صادق نیست و رای هیئت عمومی دیوان عالی کشور مورخه 16/1/1316 موید این مطلب است. در این رای آمده است: «جعل و تزویر در صورتی محقق می شود که در نوشته یا سند شبیه سازی رعایت شده و مشابهتی موجود باشد به طوری که ممکن است برای اشخاص که سواد خواندن را دارند در بادی نظر اسباب اشتباه شود و نوشته عادی که شبیه سازی در آن رعایت نشده عنوان ساختن نوشته یا سند برای آن صادق نیست و مشتبه شدن بر اشخاصی که سواد خواندن اوراق و تمیز دادن نوشته شبیه و غیر شبیه را دارند مناط صدق جعل نخواهد بود.»


نظر اقلیت


شبیه سازی به طور کلی از ارکان جعل نیست آنچه مهم است، امکان به اشتباه انداختن است و در این مورد گاهی شبیه سازی لازم است و گاهی لازم نیست در مواردی که در جعل، امکان اشتباه انداختن بدون شبیه سازی وجود دارد، بزه جعل محقق خواهد بود و این در مواردی است که مثل جعل اسکناس یا جعل نشان دولتی و امثال آن از چیزهای معروف نباشد؛ مثلاً اگر شخص، چکی را پیدا کند و در ذیل آن امضا بکند گرچه این امضا شباهتی به امضای صاحب حساب نداشته باشد، باز جعل است، چون امضای حساب شناخته شده نیست، اما اگر شخص، امضای رئیس اداره ای را جهت ارائه به قسمت کارگزینی جعل کند و ش باهت نداشته باشد، جعل نیست زیرا به راحتی قابل تشخیص است.


نظر کمیسیون نشست قضائی (3) جزائی


شبیه سازی، شرط تحقق بزه جعل است، در صورتی که جعل غیراز شبیه سازی باشد مصادق کلاهبرداری است مانند مثالی که نظر اقلیت در مورد چک مطرح کره است با اینکه پیدا کننده چک با امضا خود قصد دریافت وجه چک را داشته مع الوصف شروع به کلاهبرداری کرده نه جعل چک. در نتیجه نظر اکثریت مورد تایید است.