ایران وکیل – مهریه، مالی است که ثبت آن در سندی به نام عقدنامه ، شرایط خاصی را برای پرداخت و دریافت آن ایجاد می‌کند؛البته می‌توان برای این مساله ۲ جنبه شرعی و قانونی قائل شد .


ممکن است زنی از نظر شرعی مهریه خود را به همسرش ببخشد ،اما از نظر قانونی این حق به قوت خود باقی است و  یا حتی به شکلی دیگر ،  دستخطی که مثلا مردی با اجبار یا در شرایط دیگری از همسر خود مبنی بر بخشش مهریه بگیرد نیز دلیلی قانع‌کننده برای دریافت مهریه نیست و ارزش حقوقی ندارد.


از نظر قانونی، مهریه تنها در دادگاه یا محضر قابل دریافت و پرداخت است و حتی در شکل دیگر ماجرا، اگر مردی خودرو ، خانه یا شی دیگری را برای همسرش به عنوان مهریه بخرد، تا وقتی که این مساله در عقدنامه یا محضر با عنوان مشخصی مانند ۳ دانگ از خانه بابت مهریه به همسرم داده شد ، بیان نشود آنچه به این طریق به نام همسر ثبت می‌شود، در صورتی که زن نپذیرد بخشی از مهریه است، تنها در حکم هدیه خواهد بود.


۱) مالیت داشتن: مرد نمی تواند بگوید تمام اکسیژن  تهران را مهریه قرار می دهم.


۲) قابل تملک باشد: مرد نمی تواند میدان آزادی را مهریه همسرش قرار بدهد، زیرا جزو اماکن عمومی است.


۳)معین باشد: یعنی مجهول نباشد؛ یعنی نمی تواند فلان جواهری را که در ته اقیانوس آرام است ، مهریه قرار دهد.


چیزهایی که می توانند به عنوان مهر قرار بگیرند عبارت اند از :


۱)           عین باشد مثل باغ


۲)           دین باشد مثل چک، سفته، برات


۳)           منفعت باشد مانند منفعت باغ


۴)           انجام کار مثل ساختمان خانه


۵)           آموزش باشد مثل آموزش قرآن و نقاشی


۶)           حقوق مالی باشد مثل سر قفلی یا حق  تألیف ترجمه ها


در حال حاضر، نحوه وصول و مطالبه مهریه از طریق محاکم دادگستری و مراجع ثبتی می باشد.پ


۱ ) ارسال اظهار نامه از سوی زن به شوهر


۲) از طریق اجرای ثبت


۳) از طریق دادگاه ها


اظهارنامه نوعی اوراق چاپی موجود در دادگستری محسوب می شود ، که دارای دو ستون خواهان و خوانده است.


خواهان (زوجه) ، اظهارات خود را در مورد در خواست مهریه، در ردیف خواهان می نویسد و آن را  برای خوانده (زوج) از طریق دادگاه می فرستند .ملزم به اشاره است که در ردیف خوانده، اظهارات زوج نیز ثبت می شود .در این هنگام زوجه همنچنان باید تمکین کند ، چرا که در   غیر این صورت ناشیزه تشخیص داده می شود و نفقه به او تعلق نخواهد گرفت . اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد  اما از پرداخت آن خودداری کند ، زوجه برای گرفتن مهریه خود ،آن را به اجرا می گذارد .چنانچه ظرف مدت ده روز اداری-مالی ، زن دارایی شوهر را معرفی کند،فوراً توسط قانون نسبت به توقیف آنها اقدام می شود،اگر دارایی زوج فقط  حقوق او باشد ، (چنانچه مرد همسر دیگری نداشته باشد ) تا یک چهارم  آن ماهانه به زوجه تعلق می گیرد ، تا زمانی که مهریه کاملاً پرداخت شود و مرد تا پرداخت کامل مهریه زن نمی تواند از کشور خارج شود .


اما در صورتی که مرد اموال دیگری غیر از حقوق داشته باشد دادگاه  اموال او را توقیف کرده و در ازای بدهی آن را  می فروشد و  مهریه از این طریق پرداخت می شود . اما اگر مرد توانایی مالی نداشت ، زن می تواند برای گرفتن مهریه به دادگاه خانواده مراجعه کند و دادخواستی مبتنی بر استرداد مهریه به دادگاه دهد .سپس دادگاه به دادخواست او  رسیدگی   می کند در صورتی که زوجه مستحق دریافت مهریه باشد ،دادگاه حکم به پرداخت مهریه  می دهد .در این صورت  مرد از زمان تعیین شده توسط دادگاه موظف میگردد ، مهریه همسرش را  بپردازد.


از آنجا که در وصول مهریه تا یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی حاکم است، اگر محکوم علیه مفاد اجرائیه را به موقع اجرا نکند، و حکم اعسار ارائه ندهد با درخواست محکوم له بازداشت خواهد شد.


اگر مرد متقاضی طلاق باشد در رأی دادگاه، کلیه حقوق  شرعی و قانونی و عرفی زن لحاظ می شود، مانند: مهریه، نفقه، نفقه ایام عده و حتی جهیزیه، حضانت فرزندان و اجرت المثل.(کلیه حقوق مالی و غیرمالی.  اما اگر طلاق به خواسته مرد نباشد و زن به جز طلاق ، مهریه خود را نیز مطالبه کند، باید  دادخواست جداگانه ای  به دادگاه تقدیم کند که تحت عنوان دادخواست مطالبه مهریه از طرف زوجه می باشد.


اگر مرد مالی داشته باشد و زن فکر کند که در طول مدتی که دادگاه تشکیل می شود ،مرد آن مال را می فروشد یا جابه جا می کند، از دادگاه می خواهد قرار تأمین خواسته صادر کند ،با دادن این درخواست قرار تأمین صادر می شودو مال  تا صدور حکم دادگاه، توقیف می شود . از این مال تأمین شده می توان ، مهریه را برداشت  در غیر این صورت ، عدم پرداخت مهریه ، ضمانت اجرایی دارد.


 بنابراین بهتر است مهریه  متناسب با توانایی های مالی زوج باشد ،و در زمانی که زن و شوهر در اوج صفا و صمیمیت قرار دارند ، مهریه پرداخت شود. زوجین می توانند  از آغاز زندگی قرار بگذارند ، ماهانه ، بخشی از مهریه پرداخت شود. این کار می تواند از لحاظ عاطفی در زندگی آنان مؤثر باشد . اگر مرد مازاد بر مستثنیات دین (ابزار کار یا ماشینی که مرد با آن کار می کند جزو مستثنیات دین است)،دارای تمکین مالی باشد ،  گرفتن و وصول مهریه از طریق اجرای ثبت یا مراجعه به دفتر خانه سهل الوصول تر است . مهلت تجدید نظر خواهی بیست روز است . زوجین می توانندظرف این مدت  به رأی دادگاه اعتراض کنند.بعد از اینکه رأی دادگاه قطعی شد زن  ،ماده ۲ قانون نحوه اجرای حکومت مالی را اعمال می کند ،یعنی اگر مرد معسر نباشد و بدهی خود را پرداخت نکند ،به زندان می رود ،اما اگر توسط دادگاه معسر شناخته شود، دادگاه رأی به تقسیط مهریه می دهد .


ماده ۱۰۷۸ – هر چیزی را که مالیت داشته و قابل تملک نیز باشد میتوان مهر قرار داد.

ماده ۱۰۷۹ – مهر باید بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آنها بشود معلوم باشد.

ماده ۱۰۸۰ – تعیین مقدار مهر منوط به تراضی طرفین است.

ماده ۱۰۸۲ – به مجرد عقد، زن مالک مهر میشود و میتواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید.


پس از تنظیم دادخواست و ارائه آن به دادگاه، رسیدگی به پرونده مهریه و صدور حکم مستلزم پرداخت مقذاری هزینه  است. زن در این مرحله باید به میزان یک بیستم کل مبلغ مهریه، پولی را بابت نیم‌ عشر دولتی به حساب دادگستری واریز کند،مثلا اگر مهریه زنی ۱۰۰۰‌سکه طلا باشد و قیمت سکه در روزی که او مهریه را به اجرا می‌گذارد ۲۰۰ هزار تومان باشد ،مبلغی که او باید به حساب دولت واریز کند تا پرونده وارد مرحله رسیدگی شود، ۱۰ میلیون تومان است.این مبلغی است که پس از صدور حکم نهایی مهریه و قطعی شدن آن، از زوج (مرد ) اخذ و به زن داده خواهد شد، اما به هرحال تهیه این مبلغ در ابتدای دادگاه  کار سختی است .  دادگاه این امکان را فراهم کرده تا زنان با معرفی ۲ شاهد به دادگاه، این مبلغ را به حساب دولت واریز نکنند و پس از قطعی شدن حکم و گرفتن مهریه از مرد، دادگاه خود این مبلغ را از مرد دریافت خواهد کرد. و در آن مرحله ، نیم عشر براساس قیمت روز سکه محاسبه می‌گردد.


باید توجه نمود که فوت زوج در مهریه تأثیر گذار نیست و مهریه از ماترک شوهر  ( آنچه  به جا گذاشته) برداشته می شود.


چنانچه زن هم بمیرد، مهریه ساقط نمی شود. مهریه ارث است و به وراث وی خواهد رسید. هنگام فسخ نکاح ،در صورتی که دختر وظایف زناشویی را انجام داده باشد ،


مهریه به او تعلق می گیرد ، اما زمانی که فقط عقد شده وهنوز  عروسی نکرده باشد، نصف مهریه به او تعلق می گیرد.


در صورت درخواست طلاق از سوی زن ، آیا این درخواست برای دریافت مهریه نیز کافی است ؟


اگر مرد متقاضی طلاق باشد در رأی دادگاه، کلیه حقوق  شرعی و قانونی و عرفی زن لحاظ می شود، مانند: مهریه، نفقه، نفقه ایام عده و حتی جهیزیه، حضانت فرزندان و اجرت المثل.(کلیه حقوق مالی و غیرمالی.  اما اگر طلاق به خواسته مرد نباشد و زن به جز طلاق ، مهریه خود را نیز مطالبه کند، باید  دادخواست جداگانه ای  به دادگاه تقدیم کند که تحت عنوان دادخواست مطالبه مهریه از طرف زوجه می باشد.


 


گردآورنده: عاطفه کریمی


پایگاه نیوزی ایران وکیل – مقالات حقوقی