ایران وکیل – آنچه مقولهٔ صنایع دستی را از هنر کاردستی متمایز می‌سازد، هدف از ساخته آنهاست. صنایع دستی لوازمی هستند که قرار است مورد استفاده قرار گرفته و کهنه، پوسیده و غیره شوند. مورد استفاده آنها بیش از یک تزئین ساده‌است. صنایع دستی اغلب کارهای فرهنگی و رسومی تری تلقی می‌شوند زیرا به عنوان بخشی از ملزومات زندگی روزمره مطرح هستند. درحالی که هنر و کاردستی بیشتر یک فعالیت سرگرمی گونه و یک ارائه بی نقص از یک تکنیک خلاقیت است. از جنبه‌های عملی انواع مختلف صنایع دستی به دلیل شباهت مورد استفاده همپوشانی زیادی دارند.


در ایران سازمان میراث فرهنگی متولی این بخش می‌باشد. 


 


صنایع دستی قشم تنوع بسیاری دارد و انتخاب های بسیاری برای تهیه سوغات در اختیار شما می گذارد. اکثر صنایع دستی جزیره قشم با هنرهای دستی سایر شهرهای استان هرمزگان مشترک است و بسیاری از آن ها بدست زنان هنرمند و توانای جزیره، با موهبت هایی که طبیعت در اختیارشان گذاشته، درست می شوند، که دیدن و خرید آن ها خالی از لطف نخواهد بود. شما می توانید برحسب سلیقه ی خود هر کدام را بعنوان سوغات شهر قشم خرید کنید. چند مورد از صنایع دستی قشم که در ادامه، درباره ی آن ها توضیحاتی را آورده ایم عبارتند از لباس های سنتی زنان جنوب، وسایل تزئینی با محصولات دریایی، سوند بافی، تکه دوزی و عود سازی هستند که بصورت دستی درست می شوند.


دیگر صنایع دستی معروف قشم : 


  • بادله دوزی

  • خوس بافی

  • کپکاپ سازی

  • لنج سازی 

  • لوازم خانگی

  • حصیر بافی

  • گلیم بافی 

  • قالی بافی

  • زری بافی 

  • لچک بافی


 


زنان و مردان هنرمند قشم از آنچه طبیعت در اختیارشان قرار داده نهایت استفاده را می کنند، آن ها از باقی مانده ی آبزیان دریایی مانند صدف، ستاره ی دریایی، حلزون و … که با جزر و مد به ساحل آورده می شوند به ساخت اشیای زینتی میپردازند. این اشیای زینتی قاب عکس، گردنبند، گوشواره، مجسمه و … هستند که اکثر مسافران آن ها را بعنوان سوغات قشم تهیه می کنند.




 


لباس های سنتی زنان قشم از اجزای مختلفی تشکیل می شود، که هر کدام نام مخصوص به خود را دارند. تعدادی از آن ها را برای شما توضیح خواهیم داد تا با آگاهی و علاقه بیشتر آن ها را بعنوان یادگاری یا سوغات تهیه کنید. 


برکه (bourke) : برکه، روبند یا نقاب مخصوصی است که زنان جنوب بر روی صورت خود می گذارند، در واقع نوعی پوشش محسوب می شود. این روبندها معمولا دو نوع هستند، روبندهایی که کل صورت را می پوشانند و پهن هستند، مدل دوم روبندهایی که نازک هستند و تنها اطراف چشم و ابرو را پوشش می دهند. 


جلوپل(jelopl) : جلوپل نوعی روسری نازک است که از آن برای پوشاندن موی سر استفاده می شود و بر روی آن چادر سر می کنند. 


پیراهن و شلوار : پیراهن های زنان قشم به گونه ای است که دو پیراهن بر روی هم پوشیده می شوند. شلوارهای جنوبی هم طراحی منحصر بفرد خود را دارند، این شلوارها گشاد هستند و مچ شلوار تنگ می شود و آن ها را با رودوزی های مختلف و نخ های طلایی و نقره ای زینت می بخشند. 




 


یکی از پر رونق ترین صنایع دستی قدیمی قشم، سوندبافی است. برای بافت آن از شاخه ی برگ دار درخت خرما استفاده می کنند. این هنر را می توان در بین هنرمندان شهرهای جنوب مشور دید زیرا تهیه مواد اولیه کار سختی نیست. برای بافت این نوع هنرهای دستی شاخه های برگدار را با طناب به یکدیگر متصل می کنند و سپس از آن برای پوشاندن سقف خانه استفاده می کنند. این نوع محصولات در گذشته نوعی کالای صادراتی بوده اند.




 


تکه دوزی یکی از هنرهای قدیمی زنان ایرانی است و در جزیره ی قشم هم انجام میشود، در این هنر تکه های پارچه با طرح های هندسی مختلف و رنگ هایی که با یکدیگر همخوانی دارند، بهم متصل می شوند و سپس برای دوخت لحاف، رو تختی و … استفاده می شود. 




 


عود سازی به معنای ساخت ابزار و ادوات موسیقی سنتی است. این هنر در قشم طرفدارانی دارد و هنرمندان بسیاری مشغول ساخت آن هستند. برای ساخت چوب ها مورد نیاز برای عود سازی، نوارهای باریکی از چوب افرا، زیتون و گردو را بر اساس طرح مورد نظر و با دقت و ظرافت به هم وصل می کنند. معمولا این ابزار طبل، دایره و …. هستند که بیشتر موسیقی های جنوبی با این سازهای دست ساز نواخته می شوند.




 


گرمای هوا در فصول گرم سال، در جزیره ی قشم طاقت فرساست. حال ماهیگیران و لنج سازانی را تصور کنید که در گرمای سوزان این هوا، در هر ساعتی از روز مشغول کار در کنار ساحل هستند؛ پاهایشان را بر زمین داغ می گذارند و سختی را به جان می خرند. در این میان صنعتی شکل گرفت تا پاهای این زحمتکشان را نجات دهد و به یکی از مهم ترین صنایع دستی جزیره ی قشم بدل شود. کپکاپ نام کفشی است به شکل صندل و از جنس چوب، که آن را گاهی با چوب های اضافه در کارگاه های لنج سازی تولید می کنند. این روزها ساخت کپکاپ یا کپکو سازی از مهم ترین صنایع کهن قشم به شمار می رود.




 


لنج به کشتی کوچک یا قایقی بزرگ که بیشتر در خلیج فارس، دریای عمان و اقیانوس هند دیده می شود می گویند. در لغت، لنج یعنی حرکت کردن با کبر و ناز که به خوبی حرکت آهسته ی این کشتی کوچک را وصف می کند.


جزیره ی دلفریب قشم از عمده ترین مراکز تولید لنج و مشتقات آن است. ساخت لنج و ماکت لنج صنایعی عمدتا مردانه هستند که شاید شما نتوانید آن ها را خریداری کرده و به خانه ببرید؛ اما تماشای آن ها لذتی زایدالوصف دارد چرا که این محصولات از مهم ترین فرآورده های فرهنگ و هنر قشم به حساب می آیند. همچنین می توانید نمونه های کوچک این قایق ها را در مراکز خرید قشم تهیه کرده و با خود به یادگار ببرید.


در کنار حرفه ی لنج سازی، افرادی هستند که به بافتن تور ماهیگیری یا تولید گرگور مشغولند. بافندگان تور و گرگور هم مردان زحمتکش قشمی هستند و شما می توانید آن ها را در کارگاه هایشان و هنگام کار، به نظاره بنشینید.