عدم حضور در دادگاه در وقت مقرر بدون عذر موجه


در ابتدا موادی را که مرتبط با موضوع هستند اشاره می کنیم ، و سپس به ماهیت مواد و نظریات مشورتی و آراء وحدت رویه در خصوص مطلب مورد نظرمی پردازیم ؛


ماده 41 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی می گوید : ((وکلا مکلفند در هنگام محاکمه حضورداشته باشند مگر اینکه دارای عذر موجهی باشند .جهات زیر عذر موجه محسوب می شود:


فوت یکی از بستگان نسبی یا سببی تا درجه اول از طبقه دوم .


ابتلا به مرضی که مانع از حرکت بوده یا حرکت مضر تشخیص داده شود .


حوادث قهری از قبیل سیل و زلزله که مانع از حضور وی در دادگاه شود .


وقایع خارج از اختیار وکیل که مانع از حضور وی در دادگاه شود.


وکیل معذور موظف است عذر خود را به طور کتبی با دلائل آن برای جلسه محاکمه به دادگاه ارسال دارد . دادگاه در صورتی به آن ترتیب اثر می دهد که عذر او را موجه بداند ، در غیر اینصورت جریان محاکمه را ادامه داده و مراتب را به مرجع صلاحیتدار برای تعقیب انتظامی وکیل اطلاع خواهد داد. در صورتی که جلسه دادگاه به علت عذر وکیل تجدید شود ، دادگاه باید علت آن و وقت رسیدگی بعدی را به موکل اطلاع دهد . در این صورت ، جلسه بعدی دادگاه به علت عدم حضور وکیل تجدید نخواهد شد))


ماده 42 قانون مزبورنیزمقررداشته:((درصورتی که وکیل همزمان در دو یا چند دادگاه دعوت شودوجمع بین آنها ممکن نباشد،لازم است دردادگاهی که حضوراوبرابرقانون آئین دادرسی کیفری یا سایرقوانین الزامی باشد،حاضرشودو به دادگاههای دیگرلایحه بفرستدو یا درصورت داشتن حق توکیل،وکیل دیگری معرفی نماید.))


ازمفاد مادتین مذکور الزامی بودن حضور وکیل در دادگاه استنباط می شودوعدم حضوردردادگاه توسط وکیل تخلف محسوب می شود که ضمانت اجرای آن در مواد 78و79آئین نامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلاءدادگستری مصوب1334 و همچنین ماده 27 از قانون وکالت مصوب 1315 پیش بینی شده است.


ماده 27 قانون وکالت :وکلاء مکلفند در موقع محاکمه حاضر شوند مگر اینکه عذر موجهی از قبیل فوت یکی از اقربای نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم و یا ابتلا به مرضی که مانع از حرکت و یا اینکه حرکت جهت او مضر تشخیص شود و همچنین در موقعی که حوادث قهری از قبیل سیل و زلزله و غیره از حرکت آنها باشد داشته باشد. اطلاع وکیل به محکمه در باب عذری که برای عدم حضور او پیدا شده معتبر است مگر آنکه خلافش اثبات شود در این صورت وکیل به مجازات انتظامی درجه 4 محکوم خواهد شد.


www.newslaw.net


www.vakilna.com


ماده78 آئین نامه-متخلف ازهریک از موارد ذیل به مجازات انتظامی درجه سه محکوم خواهد شد:


1-چنانچه به دو یا چندمحکمه دعوت شود وجمع بین اوقات مزبور ممکن نباشد،بایدحضوردردیوان کیفرودیوان جنائی رامقدم بداردودرسایرمحاکم در محکمه ای که وقت آن زودترابلاغ شده حاضرگردد.


ماده79 آئین نامه:متخلف از هریک از مقررات ذیل به مجازات انتظامی درجه 3ویا4محکوم خواهدشد:


بند4- در صورتی که بدون عذر موجه دردادگاه حاضرنشودوبه واسطه عدم حضور او کار دادگاه به تاخیر افتد.


مواد 28و29و36 از قانون وکالت نیز مطالبی در راستای موضوع مورد بحث دارد که به آنها نیز اشاره می شود:


ماده28 : اصلاحی مورخ (3/4/1364) – در صورتی که وکیل در دو یا چند دادگاه اعم از جنائی و غیر آن دعوت شود و جمع بین اوقات ممکن نباشد حضور در دیوان جنائی و دیوان کیفر را مقدم بدارد و به دادگاه دیگر لایحه بفرستد یا در صورت داشتن حق توکیل وکیل دیگری را به دادگاه اعزام بدارد.


در صورتی که وکیل دردو یا چند دادگاه غیر از دادگاه جنایی و دیوان کیفر دعوت شود و جمع بین اوقات ممکن نباشد در دادگاهی که حضور خود را لازم می داند حاضر می شود و به دادگاههای دیگر لایحه


می فرستد یا در صورت داشتن حق توکیل وکیل دیگری را اعزام می دارد.


جلسه رسیدگی در هر حال از این جهت تجدید نخواهد شد مگر آنکه حضور وکیل در دادگاه ضروری باشد که در این صورت یا به دادگاه مذکور وکیل دیگری می فرستد و یا اگر حق توکیل نداشته باشد نسخه ثانی اخطاریه دادگاه جنایی با دیوان کیفر را ضمن لایحه ای برای اعتذار از حضور تقدیم دادگاه می کند و در صورت اخیر فقط برای یک نوبت تجدید خواهد شد.


تبصره 1- وکیل باید دادگاه جنائی را بر دیوان کیفر مقدم بدارد و در صورتی که در دو یا چند دادگاه جنائی یا دیواان کیفر دعوت شده باشد حضور وکیل در هریک از دادگاههای مذکور بر حسب تقدم تاریخ ابلاغ از طرف دادگاه خواهد بود.


تبصره 2- عزل یا استعفا یا تعیین وکیل جدید باید در موقعی به عمل آید که موجب تجدید جلسه نشود . در صورت عدم رعایت این ترتیب استعفا و عزل و تعیین وکیل جدید برای این جلسه پذیرفته نمی شود و دادگاه به رسیدگی ادامه می دهد.


تبصره3- هرگاه جلسه دادگاه جنائی یا هر دادگاه جزائی دیگر که حضور وکیل متهم در آن ضرورت دارد به معاذیر قانونی وکیل تجدیدشود ، ر ئیس دادگاه مکلف است بلافاصله وکیل انتخابی برای متهم تعیین کند و وقت دادرسی را به وکیل مذکور ابلاغ کند.


هرگاه در جلسه بعد وکیل قبلی یا وکیل دیگری که متهم انتخاب و معرفی کرده است در دادگاه حضور یابد و از متهم دفاع نماید دادرسی با حضور او ادامه خواهد یافت والا وکیل انتخابی دادگاه از متهم دفاع می کند و دادگاه حکم خواهد داد.


ماده 29: از وکلائی که حق وکالت در توکیل دارند هیچ عذری برای عدم حضور در جلسه پذیرفته نمی شود.


هرگاه وکیلی در یک ساعت در دو محکمه دعوت شده باشد باید به یکی از دو محکمه که نسبت به دعوی مطروح در آنجا وکالت در توکیل دارد وکیل بفرستد و در دیگری خود حاضر شود.


ماده36:در صورتی که وکیل بخواهد از وکالت استعفا نماید باید قبلا” طوری به موکل و محکمه اطلاع دهد که موکل بتواند وکیل دیگری در موقع برای خود معین و به محکمه معرفی کند.


توضیح : آنچه که در این باب مسلم است عدم حضور وکیل درجلسه رسیدگی جزء تخلفات انتظامی وکلاء محسوب و مجازات دارد اما مواردی که می توان بدان پرداخت ؛


1-مطابق کدام یک از مواد قانونی با وکیل برخورد می گردد؟


2-آیا می توان این موضوع را جزئی از تخلف از سوگند تلقی نمود؟ یا در باب عدم رعایت نظامات کانون تلقی کرد؟


3-پس از عدم حضور وکیل در جلسه دادگاه آیا تعقیب انتظامی مطابق قانون آئین دادرسی مدنی الزامی است یا می توان در دادسرای کانون به این موضوع رسیدگی کرد؟


4-ارائه لایحه به جای حضور در جلسه دادگاه چگونه خواهد بود؟


1-اینکه این قسم از تخلف ارتکابی از سوی وکیل مشمول کدام یک از مقررات موضوعه می باشد بسیار حائز اهمیت و قابل بحث است چه انکه توجها” به پراکندگی قوانین مرتبط ، شفاف سازی ، تکلیف وکلای محترم د رمواجهه با این نوع تخلفات را نیز روشن می نماید.


همانگونه که ملاحظه می شود عنصر قانونی در برخورد با این تخلف در مواد 78و79 ائین نامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلاء دادگستری مصوب 1334 و همچنین ماده 27 از قانون وکالت مصوب 1315 پیش بینی شده است . که برابر ماده27 از قانون وکالت تخلف عدم حضور درجلسه دادرسی بدون عذر موجه درجه چهار محسوب می گردد . ولی برابر لایحه قانونی مجازات این نوع تخلف انتظامی درجه سه و یا چهار می باشد.


لهذا با تصویب لایحه قانونی علی الخصوص ماده 24 از این قانون مصوب پنجم اسفند 1333 کمیسیونهای مشترک مجلسین آن قسمت از قاون وکالت که با مواد این قانون مغایرت داشته باشد نسخ می گردد .نتیجه اینکه نظر به اینکه لایحه قانونی و آئین نامه بالصراحه در خصوص تخلف عدم حضور بدون عذر موجه درجلسه دادرسی سخن به میان اورده اند بنابراین هرگونه مقررات مغایر از جمله آن بخش از قانون وکالت به لحاظ تعارض با لایحه قانونی از درجه اعتبار ساقط می گردد و ملاک عمل در برخورد با این نوع از تخلف مقررات مندرج در لایحه قانونی و آئین نامه آن می باشد . اما در باب اینکه در صورت ارتکاب چنین تخلفی از سوی وکیل کدامیک از مجازاتهای سه و یا چهار برای وکیل منظور خواهد شد بنظر می رسد موضوع به شدت و نوع عمل ارتکابی بستگی خواهد داشت فی المثل در شرایطی که حضور وکیلی در محاکمه جنایی ضروریست ولی بی عذر موجه در ان حضور بهم نمی رساند توجها” به اهمیت پرونده و شدت و ضعف تاثیر عدم حضور مجازات متناسب با ان در نظر گرفته خواهد شد.


2- آیا می توان این موضوع را جزئی از تخلف از سوگند محسوب کرد و یا عدم رعایت نظامات کانون تلقی نمود؟


پاسخ به این سوال مستلزم تبیین وجوه افتراق و اشتراک این دو مقوله با یکدیگر است .


مبحث تخلف از سوگند واجد یک وصف کلی است و بطور عام توجها” به مفاد سوگند نامه وکلا غالب تخلفات حادث از سوی وکلا را می توان در مقوله تخلف از سوگند گنجانده از طرفی به جهت حفظ شان و منزلت سوگند یاد شده از سوی وکیل و قداست جایگاه وکیل تخلفی از قسم مستوجب مجازات سخت تری نسبت به سایر تخلفات است . بنابراین از آنجائیکه مطابق سوگند نامه وکلا موظف به حفظ و رعایت قانون و نظامات می باشند بنابراین عدم رعایت قانون ونظامات کانون نوعا” تخلف از سوگند محسوب می گردد اما براساس اصول و قواعد بین الملل و با رعایت تفسیر مضیق و نیز اصل تفسیر قوانین و مجازاتها به نفع متهم و متخلف در اعمال مجازات وفق مبحث تخلف از سوگند بایستی محتاطانه برخورد نمود.


به همین علت است که به نظر می رسد بایستی رابطه میان تخلف از سوگند و عدم رعایت نظامات کانون را رابطه عموم و خصوص من وجه تلقی نمود.


و به نسبت تخلف حادثه و شدت و حدت آن و نیز آثار منبعثه از آن پاره ای از عدم رعایت نظامات را تخلف از سوگند تلقی نمود و یا بالعکس.


در جهت تبیین هرچه بیشتر موضوع لازم دانستم یک مورد مصداقی از تخلف ارتکابی دائر برعدم حضور در جلسه رسیدگی را در این قسمت از مقاله ذکر نمایم .


در خصوص گزارش ریاست محترم شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی اردکان مبنی بر عدم حضور خانم …، وکیل دادگستری در جلسه رسیدگی مورخ 6/10/85 دادگاه مذکور ،عدم حضور وکیل مشتکی عنها موجب تاخیر در رسیدگی و کار دادگاه نگردیده است ولکن طبق ماده 41 قانون آئین دادرسی مدنی ، وکلای دادگستری موظف به حضور در دادگاه می باشند مگر اینکه دارای عذر موجه باشند و ماده استنادی دادسرا ناظر به موردی است که عدم حضور وکیل دادگستری در جلسه رسیدگی ، موجب تاخیر در رسیدگی وکار دادگاه شود و از طرف دیگر گواهی اعلام بیماری ارائه شده، از سوی وکیل مشتکی عنها به دادگاه انتظامی در این مرحله ، اثر نداشته و ایشان موظف بودند که آنرا برای همان جلسه رسیدگی مورخ 16/10/85 بدون عذر موجه و با رد ماده استنادی دادسرا و تطبیق عمل ایشان با ماده 77 آئین نامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری ناظر به ماده 76 همان آئین نامه و رعایت یک درجه تخفیف به لحاظ فقد سابقه انتظامی ، خانم …را به مجازات درجه 1 یعنی اخطار کتبی محکوم می نماید.


3- در عدم حضور وکیل در جلسه دادرسی آیا تعقیب انتظامی مطابق ق.ا .د.م الزامی است یا موضوع قابلیت رسیدگی در دادسرا را دارد؟


در اینخصوص بایستی اذعان داشت قانون آ.د.م عنصر قانونی کافی جهت احراز تخلف وکیل نخواهد بود چرا که وفق این قانون در صورت عدم حضور وکیل در جلسه دادرسی مراتب به دادسرای کانون اعلام و دادسرا نیز پس از جری تشریفات قانونی و استماع اظهارات وکیل در خصوص علت عدم حضور تصمیم قانونی را اتخاذ خواهد نمود که چنین حالتی با رعایت قوانین خاص مرتبط از جمله ماده 27 قانون وکالت مجازات لازم تعیین خواهد شد لذا ماده 41 ق .ا.د.م صرفا” در مقام اعلام جرم بوده و تعیین مجازات مربوط وفق قوانین خاص موضوعه صورت می پذیرد. و دادسرای انتظامی مطمئنا” حق دارد نسبت به موضوع رسیدگی و سپس اتخاذ تصمیم نماید .


www.newslaw.net


www.vakilna.com


4-ارائه لایحه به جای حضور در جلسه دادگاه چگونه خواهد بود؟


و اما در خصوص اینکه ارائه لایحه به جای حضور در جلسه دادگاه چگونه خواهد به نظر می رسد قانونگذار بالصراحه در اینخصوص تعیین تکلیف نموده منطوق مواد 42 و 44و 93 قانون ا.د.م تکلیف وکلای محترم را در مواجهه با این موضوع روشن نموده است و برابر مفاد آن ارائه لایحه در قبل از وقت و یا همزمان با آن را به منزله حضور وکیل در جلسه دادرسی تلقی نموده و از این حیث به لحاظ عدم تاخیر در وقت رسیدگی تخلفی متوجه وکیل نخواهد بود .


هرچند که به قول استاد بهمن کشاورز ((در هیچ وقت مرتکب این اشتباه نشوید برای اینکه خیالتان راحت باشد لایحه را چند روز قبل در دادگاه ثبت کنید این کاری عجیب و غلط است)).


اما به عقیده نگارنده در مواقعی که حضور وکیل در جلسه دادرسی الزامیست و وکیل دلیل موجهی جهت عدم حضور در جلسه رسیدگی ندارد مانند پرونده های جنایی به نحویکه حضور وکیل جهت ادای توضیحات لازم است طوریکه با ارائه لایحه پرونده معد برای تصمیم گیری نمی باشد در صورتیکه ارائه لایحه باعث تجدید و تاخیر رسیدگی شود بنظر می رسد موضوع قابلیت رسیدگی و بررسی در دادسرای کانون را خواهد داشت . مداقه در ماده 42 قانون آئین دادرسی مدنی این مهم را به اثبات می رساند در اینجا در جهت تنویر افکار همکاران معزز لازم می دانم مواردی چند از نظریات مشورتی و مصادیق عینی را ذکر نمایم.


ماده93ق.آ.د.م.در این زمینه بیان داشته:((اصحاب دعوا می توانند درجلسه دادرسی حضوریافته یا لایحه ارسال دارند:


هیئت عمومی دیوان عالی کشوردررای وحدت رویه شماره3976-25/10/1335که ذیلا”می آید:


مداخله وکیل رادردادرسی اعم از دخالت به وسیله حضورویا تقدیم لایحه برای دادرسی میداند.((چون طبق شق4ماده3 قانون اصلاح بعضی ازموادآئین دادرسی کیفری مصوب مردادماه1328یکی ازمواردی که احکام صادره درامور جنحه در مرحله بدوی وپژوهشی غیرقابل اعتراض شناخته شده درصورتی است که دادرسی با دخالت وکیل متهم انجام گیرد واعم است ازاین که دخالت به وسیله حضورویاتقدیم لایحه برای دادرسی صورت گرفته باشد بنابراین رای شعبه نهم دیوان کشورصحیح به نظر می رسد.))ماده 44ق.آ.د.م نیزمویداین ادعاست.


به همین منظور تعدادی از آراء صادره از شعب دادگاه انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز را در قسمت گنجانده ایم که به شرح زیر می باشد:


عدم حضور در جلسه رسیدگی دادگاه


شماهر دادنامه : 9111000379


تاریخ صدور دادنامه : 25/2/91


مرجع رسیدگی کننده : شعبه پنجم دادگاه انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز


کلاسه پرونده دادگاه : 8901043


رای دادگاه


نظر به مفاد نامه شماره 1010880083 مورخ 17/6/89 شعبه 101 دادگاه جزایی شهرستان دیواندره و ملاحظه پاسخ های استعلام واصله از مرجع مذکور که دلالت بر عدم حضور وکیل بوده وجود عذر موجه در جلسه رسیدگی دادگاه می نماید که موجب تجدید وقت دادرسی و تاخیر در کار دادگاه گردیده و این که در پرونده استنادی استعفاء نامه وکیل ملاحظه می شود. و با توجه به مدافعات بدون دلیل وکیل مشتکی عنه در خصوص اعلام استعفاء به مرجع قضایی و عدم تهیه مستند ابرازی خود با وجود اعطاء مهلت کافی، به نظر دادگاه تخلف انتظامی انتسابی دایر بر عدم حضور در جلسه رسیدگی دادگاه بدون وجود عذر موجه قانونی که موجب تطویل دادرسی و تاخیر در کار دادگاه گردیده محرز و مسلم می باشد لذا مستنداً به بند 4 ماده 79 و با توجه به ماده 83 و بند 3 مادهه 76 آیین نامه لایحه قانونی استقلال کانون وکیل مشتکی عنه را به توبیخ با درج در روزنامه رسمی مجله کانون محکوم می نماید.


عدم حضور وکیل در جلسه دادگاه


شماره دادنامه : 9211000220


تاریخ صدور دادنامه : 23/2/92


مرجع رسیدگی کننده : شعب هشتم دادگاه انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز


کلاسه رونده دادگاه : 9100843


رای دادگاه


نظر به اعلام تخلف انتظامی از سوی مرجع قضایی دایر بر عدم حضور وکیل مشکی عنها در جلسه مورخ 23/8/91 و با توجه به ابلاغ وقت رسیدگی به وکیل مذکور و عدم پذیرش عذر معنونه از طرف مشتکی عنها از ناحیه دادگاه که بر طبق مقررات ذیل ماده 41 قانون آیین دادرسی مدنی مرجع تشخیص موجه یا غیر موجه بودن عذر وکیل معذور می باشد، با رد اظهارات و مدافعات مطروحه از ناحیه وکیل مشتکی عنها، تخلف منتسبه به ایشان محرز تشخیص با انطباق مورد بر بند 4 ماده 79 آیین نامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری با رعایت ماده 83 آیین نامه فوق الذکر مشارالیها را به توبیخ با درج در روزنامه رسمی و مجله کانون موضوع شق 3 ماده 76 آیین نامه لایحه قانونی استقلال کانون محکوم می نماید.


عدم حضور در جلسه دادگاه


شماره دادنامه : 3211000385


تاریخ صدور دادنامه : 13/3/92


مرجع رسیدگی کننده : شعبه پنجم دادگاه انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز


کلاسه پرونده دادگاه : 9100023


www.newslaw.net


www.vakilna.com


رای دادگاه


در این پرونده مشتکی عنه، آقای (س-ش) حسب اعلام مورخ 14/10/90 رئیس محترم شعبه دهم دادگاه عمومی حقوقی یزد به شماره 900536 در جلسه رسیدگی مورخ 6/10/91 ساعت 10:30 صبح، حضور پیدا نکرد، مراتب از ناحیه مرجع مذکور به کانون ارسال شده است (توضیح این که نامه ارسالی به نام کانون کارشناسان بوده که اتمالاً اشتباه درج گردیده) ، دادسرای محترم انتظامی پس از رسیدگی، کیفر خواست ضمیمه را صادر و در آن عمل وی را منطبق بر بند 4 ماده 79 آیین نامه لایحه قانونی دانسته، با توجه به این که حسب اعلام مشتکی عنه، همسر وی به بیماری صعب العلاج مبتلا می باشد (مدارک بیمارستان را ارسال داشته) و در تاریخ حضور در دادگاه وی می بایست در تهران و در بیمارستان مربوطه در نزد همسرش جهت معالجه حضور می داشته، نتوانسته در دادگاه حضور یابد، از آن جایی که ماده استنادی دادسرای محترم بند 4 ماده 79 آیین نامه می باشد، که بند مذکور ناظر به عدم حضور غیر موجه وکیل در دادگاه و به تاخیر افتادن کار دادگاه هاست در همان جلسه صادر گردیده و موکل نیز شکایتی نکرده، بلکه اعلام رضایت نیز نموده است، بنا به مراتب مورد منطبق با ماده استنادی دادسرا نمی باشد، فلذا دادگاه ضمن کیفر خواست صادره حکم رائت مشتکی عنه را صادر و اعلام می نماید.


عدم حضور در جلسه دادگاه


شماره دادنامه : 91110001515


تاریخ صدور دادنامه : 16/11/91


مرجع رسیدگی کننده : شعبه پنجم دادگاه انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز


کلاسه پرونده دادگاه : 9001187


رای دادگاه


نظر به این که آقای (ح-غ) در جلسات رسیدگی مقرر دادگاه انقلاب و دادگاه عمومی شهرستان میناب حضور نیافته و دفاعی از موکلین خود در خصوص پرونده های مطروحه به عمل نیاورده و لایحه نیز تقدیم نداشته و در جلسه رسیدگی امروز در شعبه پنجم دادگاه انتظامی علی رغم ابلاغ وقت رسیدگی به ایشان حضور نیافته است. علی هذا تخلف انتظامی مشارالیه محرز است و لذا دادگاه آقای (ح-غ) وکیل دادگستری را به استناد بند 3 ماده 79 آیین نامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلا به توبیخ با درج در روزنامه رسمی مجله کانون محکوم می نماید.