ایران وکیل عفونت ادراری یکی از بیماری های شایع در میان کودکان است که شیوع آن در دخترها به علت ساختار خاص سیستم ادراری و تناسلی شان بیش از پسران است، اما شیوع عفونت ادراری در پسرها قبل از یک سالگی بیشتر است و البته تا قبل از شش ماهگی در پسرهای ختنه نشده ده برابر بیش از پسرهای ختنه شده است. به این دلیل متخصصان اطفال انجام ختنه را تا قبل از یک سالگی و حتی در ماه اول تولد، به عنوان یکی از عواملی که به جلوگیری از عفونت ادراری کمک می کند، توصیه می کنند. ولی در سنین بالاتر و بخصوص دوران مدرسه و در سنین بلوغ عفونت ادراری دردخترها بیشتر شیوع دارد.


کلیه ها مانند فیلتری هستند که مواد زاید و آب اضافه را از خون میگیرند و ادرار تولید میکنند. یک فرد بالغ روزانه 1.5 تا 2 لیتر ادرار دفع میکند و کودکان بسته به سنشان کمتر از این مقدار ادرار دفع می کنند. ادرار از کلیه ها حرکت کرده و از طریق میزنای به مثانه میریزد. مثانه در ازای هر یک سال عمر کودک گنجایشی برابر 30 تا 45 میلی لیتر دارد. یعنی مثانه یک کودک ۴ ساله میتواند 120 تا 180 میلی لیتر ادرار را در خود نگه دارد. هنگامی که لازم باشد مثانه از ادرار خالی شود ماهیچه ای به نام اسفنکتر در حال استراحت قرار می گیرد و جریان ادرار از دستگاه تناسلی به سمت خارج بدن برقرار میشود.


 ادرار طبیعی فاقد باکتری می باشد. در زمان ادرار کردن باکتری موجود در پوست یا مقعد می تواند به سمت بالا و مثانه حرکت کند. چنانچه عفونت فقط مثانه را درگیر کند «سیستیت» و اگر کلیه را درگیر کند «پیلونفریت» نامیده می‌‌شود. این بیماری می‌تواند باعث تخریب قسمتی از کلیه شده یا ایجاد فشار خون و نارسایی کلیه نماید و از این رو اهمیت زیادی دارد. میکروب های ایجادکننده عفونت اکثرا میکروب های موجود در دستگاه گوارش هستند. البته ویروس ها و قارچ ها نیز می توانند موجب بروز عفونت ادراری در کودکان شوند.


کودکان و نوزادان ممکن است علائم شایع عفونت ادراری در بزرگسالان از قبیل درد و سوزش هنگام دفع ادرار را نداشته باشند. همچنین بچه ها نمی توانند بگویند مشکل شان چیست یا چه حسی دارند؟

در مورد عفونت ادراری در نوزاد یا نوپای خود باید دنبال این علائم باشید:

– تبی که ناشی از آنفلوآنزا یا بیماری دیگری نباشد.

– ادراری که بویی عجیب بدهد.

– استفراغ

– پریشانی و بیقراری کودک

در خردسالان علائم زیر مشهودترند، زیرا کودک خودش میتواند درباره علائمش توضیح دهد:

– درد یا سوزش هنگام دفع ادرار

– نیاز مکرر به دستشویی رفتن

– بی اختیاری ادرار

– ادرار قرمز، صورتی، کدر یا بدبو


– درد پشت، پهلو یا زیر شکم


 


 


علل عفونت ادراری در کودکان


مهم ‌ترین علت می ‌تواند ریفلاکس یا برگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها باشد که معمولاً در ۳۰ تا ۵۰ درصد دختر بچه‌ها دیده می ‌شود که می‌ تواند هم عامل ایجاد کننده ی عفونت ادراری باشد و هم باعث افزایش عوارض عفونت ادراری خصوصا در بچه‌ها ‌گردد. بنابراین در صورت وجود ریفلاکس، پی گیری ضروری است.


علت بعدی این است که بچه از نظر کنترل  مثانه  مشکل داشته باشد، مانند موارد زیر:


اگر بچه‌ای ادرارش را نگه دارد و دیربه دیر به دستشویی برود؛ بچه‌هایی که تند تند به دستشویی می‌روند و نمی ‌توانند ادرارشان را نگه دارند؛ بچه‌هایی که در طول روز ممکن است یک قطره نم بزنند و لباس خود را خیس بکنند؛ یا بچه‌هایی که دچار یبوست  هستند همگی می ‌توانند عوامل زمینه ‌ساز عفونت ادراری باشند.


از علل دیگری که کم تر شایع است، وجود مشکلات نخاعی  یا انسداد مجاری ادراری در بچه‌هاست.


یکی از اقدامات مهمی که برای کودک مبتلا به عفونت ادراری انجام می‌شود، سونوگرافی کلیه است که در آن انسداد، برگشت ادراری و اختلالات ساختاری مثانه و کلیه مشخص خواهد شد. در اکثر کودکان مبتلا به عفونت ادراری، عکسبرداری از مثانه نیز لازم می‌شود. علاوه بر این اقدامات در برخی موارد اسکن کلیه هم لازم بوده و باید انجام شود.


بر اساس این‌که عفونت ادراری در کودکان مثانه یا کلیه را درگیر کرده باشد، درمان با آنتی‌بیوتیک خوراکی یا تزریقی به مدت ۷ تا ۱۴ روز توصیه می‌شود. البته با درمان آنتی‌بیوتیکی مناسب، تب و سایر علائم بعد از ۲ یا ۳ روز بهبود واضح می‌یابند.


 




 


با این که جلوگیری از تمام موارد عفونت های ادراری در کودکان قابل انجام نیست، اما با انجام برخی اقدامات می توان خطر ابتلا را تا حدودی کاهش داد. توصیه های زیر ممکن است کمک کننده باشند:


– مطمئن باشید که کودک به اندازه کافی آب می نوشد و هیدراته است. به طوری که ادرار به طور منظم دارد


– از لباس های نایلونی که به ترویج رشد باکتری کمک می کنند باید اجتناب کرد. لباس های نخی و یا پنبه ای و گشاد باید برای کودکان استفاده شوند.


– از صابون های معطر و یا حمام کف برای کودکان باید پرهیز کرد.


– در مورد درمان یبوست باید به سرعت اقدام کرد. با پزشک در مورد داروهایی که می توانند به برطرف شدن یبوست کمک کنند مشورت کنید.


– استفاده از آب زغال اخته برای پیشگیری از عفونت ادراری در کودکان توصیه می شود. همچنین استفاده از پروبیوتیک ها که به صورت پودر یا قرص، یا ماست و دوغ حاوی پروبیوتیک و فرآورده های لبنی نیز وجود دارد توصیه می شود.


– در صورت عودهای مکرر عفونت کلیه و عدم درمان به موقع، احتمال ایجاد فشارخون و نارسایی کلیه وجود دارد. در حالی که درمان به موقع و سریع عفونت ادراری در کودکان از بروز این عواقب تا حد زیادی پیشگیری خواهد کرد


این بیماری بیشتر در دخترها و معمولاً در سنین ۷ تا ۱۱ سالگی دیده می ‌شود. در پسرها در یک سال اول زندگی ممکن است بیش‌تر دیده شود. مهم ‌ترین عامل عفونت ‌اداری ریفلاکس (برگشت ادرار از مثانه به کلیه) می ‌باشد.


این علت می ‌تواند جنبه‌های ژنتیکی داشته باشد، یعنی عامل زمینه ‌ساز می‌ تواند ارثی باشد، مثلاً اگر پدر و مادر دچار برگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها باشند،


تقریباً ۳۰ تا ۵۰ درصد بچه‌هایشان نیز این مشکل را دارا می ‌باشند و اگر یکی از بچه‌ها در خانواده برگشت ادرار داشته باشد، حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بچه‌های دیگر نیز ممکن است این مشکل را داشته باشند.


توصیه می ‌شود بهداشت را رعایت کنند و دختر خانم‌ها به خصوص در مدرسه ادرارشان را نگه ندارند. دستشویی‌های مدرسه باید بهداشتی و تمیز باشد تا بچه‌ها رغبت کرده و از دستشویی استفاده کنند. والدین نباید به بچه‌ها توصیه کنند که خارج از منزل به دستشویی نروند و حتماً هر زمان که بچه احساس نیاز کرد باید از دستشویی استفاده کند. کلاً بچه‌هایی که عفونت ادراری دارند باید مایعات بیشتری مصرف کنند و ادرارشان را نگه ندارند. مهم است که یبوست هم نداشته باشند. اگر بچه‌ای ادرارش را زیاد نگه می‌دارد یا بالعکس به فاصله ی زمانی کوتاه و تند تند به دستشویی می ‌رود یا یبوست دارد، والدین باید بلافاصله برای درمان این مشکل کودک اقدام کنند.


مجرای میزراه یعنی مجرایی که ادرار را از مثانه به خارج بدن هدایت میکند در پسران طولی چند برابر دختران دارد. کوتاه بودن این مجرا در دختران باعث میشود میکروبها راحتتر به قسمتهای داخلیتر بدن و مثانه برسند و زمینه ابتلا به عفونت را ایجاد کنند. از طرفی چسبندگی قسمت خارجی دستگاه تناسلی دختران، این جنس را نسبت به عفونت ادراری مستعدتر میکند. اگر فرزندتان دختر است مراقب باشید اندام تناسلی او را با صابونها و مواد شوینده قوی تحریک نکنید. به علاوه بعد از تعویض پوشک، دستشویی و هنگام استحمام، اندام تناسلی او را از جلو به عقب بشویید تا باکتر یهای روده ای و ناحیه مقعد کمتر به سمت سیستم دفع ادرار بیایند و تعداد باکتریهای این ناحیه در حداقل بمانند.


 


گردآورنده : عاطفه کریمی


پایگاه نیوزی ایران وکیل