آهن به عنوان یک ماده غذایی ضروری، وظیفه حمل اکسیژن دربدن را به عهده دارد. آهن یکی از عوامل تشکیل‌دهنده آنزیم‌های متعدد در بدن است، فرم آهن ذخیره شده در بدن انسان به صورت فریتین و هموسیداین است که دربخش‌های گوناگون بدن انسان از جمله مغز استخوان، کبد و طحال وجود دارد.


آهن به دو شکل در مواد غذایی وجود دارد: آهن هیم و آهن غیر هیم:

هیم heme کلمه یونانی خون haimaمی باشد و از این کلمه بسیاری از نام های مربوط به خون گرفته شده است، مانند: هماتوکریت (hematocrit) هموسیانین (hemocyanin) هموگلوبین (hemoglobin) آن چه «haima» از اشتقاق می یابد در زبان امریکایی املایش «hem» است و در اصطلاح انگلیسی HAEM می باشد.


زمانی که آهن به یک بخش پروتئینی وصل شده باشد به آن آهن هیم می‌گویند.  آهن هیم در گوشت قرمز، مرغ، ماهی و جگر وجود دارد و آهن غیرهیم در غذاهای گیاهی مثل غلات، حبوبات، سبزی ها، سویا، مغزها و انواع خشکبار یافت می‌شود.  آهن هیم از قابلیت جذب بالایی برخوردار است یعنی 20 تا 30 درصد آن جذب می‌شود ولی تنها 3 تا 8 درصد آهن غیر- هیم جذب بدن می‌شود. با توجه به این موضوع، کارشناسان توصیه می‌کنند که آهن مورد نیاز بدن از منابع حیوانی مثل گوشت قرمز که منبع غنی از آهن است و قابلیت جذب آهن موجود در آن بالاست، تامین شود.




 


 احساس خستگی و بی‌حالی، سردردهای پی در پی، بی‌اشتهایی، یبوست، عدم تمرکز، علاقه‌مندی به خوردن مواد عجیب و غریب مثل خاک یا کاغذ که خوراکی نیستند، احساس افسردگی، احساس تنگی نفس، احساس سردی در انگشتان دست و پا، احساس ضعف یا سرگیجه، بی‌حالی و خستگی پوست و حالتی که رنگ پوست معمولی باشد ولی لب‌ها کمرنگ‌تر از حد طبیعی باشد، از علائم کم‌خونی است.


کاهش آهن در رژیم غذایی


آهن از رژیم غذایی جذب می گردد، هر چند فقط یک میلی گرم آهن از هر ۲۰-۱۰ میلی گرم آهن غذا جذب می شود. فردی که قادر به مصرف یک رژیم غنی از آهن نباشد ممکن است به درجاتی از آنمی فقر آهن مبتلا شود.


تغییرات بدنی


هنگامی که بدن تحت تأثیر تغییرات ناگهانی نظیر  رشد ناگهانی در بچه ها و بالغین یا در طی دوره شیردهی قرار می گیرد، نیازمند افزایش دریافت آهن و افزایش تولید سلول های قرمز خونی می باشد.


اختلالات مجاری گوارشی


اختلال در جذب آهن بعد از برخی جراحی های دستگاه گوارش شایع است. قسمت اعظمی از آهن موجود در غذا توسط قسمت کوچکی از روده فوقانی جذب می گردد. هر اختلالی در دستگاه گوارش می تواند جذب آهن را تغییر داده و منجر به آنمی فقر آهن شود.


کم‌خونی فقر آهن یک نفر از هر پنج نفر خانم را گرفتار می‌کند و در میان خانم‌های باردار، این رقم به یک نفر از هر دو نفر می‌رسد و نیمی از افراد باردار، دچار کم‌خونی فقر آهن هستند.


تنها راه تشخیص کم‌خونی از طریق آزمایش خون است.


زنان خون زیادی از دست می دهند و نیمی از خون آنها جایگزین می شود و دوباره ماه بعد خون زیادی از دست می دهند. این درست مثل آن است که خودرویتان همیشه بنزین بسیار کمی در باکش داشته باشد. مقدار خون قاعدگی که هر ماه از دست می دهید نباید بیشتر از دو تا سه قاشق غذاخوری باشد. این تست را انجام دهید: اگر هنگام قاعدگی، مجبور شدید بیشتر از دو ساعت یک بار نوار بهداشتی خود را عوض کنید، باید نزد پزشک بروید.


توصیه های مربوط به آهن برای همه افراد به خصوص خانم های یکسان نیستند. خانم های 19 تا 50 سال معمولاً 18 میلی گرم در روز آهن نیاز دارند. ولی اگر باردار باشید، این مقدار به 27 میلی گرم افزایش می یابد. اگر شیر می دهید، باید فقط 9 میلی گرم آهن دریافت کنید و میزان سنگینی پریود و قاعدگی شما نیز نیازهای شما را تغییر می دهد. اگر بالای 50 سال دارید و پریود نمی شوید فقط 8 میلی گرم در روز آهن نیاز دارید. این کار زیاد سخت نیست، مصرف عدس، اسفناج، گوشت، مغزها، مرغ یا نخود حداقل چند میلی گرم آهن برایتان تأمین می کند.