به طور کلی می توان برای پست مدرن مراحل هفتگانه ای را تعریف کرد. این مراحل هم در یکدیگر تداخل پیدا می کنند و هم به سطوح مفهومی متفاوت یا وجوه برجسته و قابل شناسایی وضعیت پست مدرن و جنبش پست مدرن اشاره دارند




 


ایران وکیل – به طور کلی می توان برای پست مدرن مراحل هفتگانه ای را تعریف کرد. این مراحل هم در یکدیگر تداخل پیدا می کنند و هم به سطوح مفهومی متفاوت یا وجوه برجسته و قابل شناسایی وضعیت پست مدرن و جنبش پست مدرن اشاره دارند.


1- ماقبل تاریخ، دهه ی 1870تا دهه ی 1950: طی این دوره یا مرحله تعبیر پست مدرن از سوی واتکینز چپمن، رودولف پانویتز، فدریکو دُآُنیس و ژوزف هادنات به شیوه های مختلف و به معنای فائق آمدن بر مدرن بکار برده شد. آرنولد توین‌بی مورخ بزرگ انگلیسی، پست مدرن را به‌مثابه آخرین مرحله یک تمدن جهانی پرولتری از سال 1875 به بعد می داند.


2- پست مدرن به‌مثابه مدرنِ در حال افول، از دهه ی 1950 تا دهه ی 1970: ایده ی بازگشت به عقب یا واپس‌گرایی، ناکامی عصبی، انحراف و کژخوییِ مدرنیسم نخستین بار توسط سی. رایت میلز، ایروینگ هاو، هارُلد لیواین و نیکلاس پِوِسنر ارائه شد. اما لزلی فیدلر و ایهاب حسن به شیوه هایی مغایر با آنها، این رویکرد را وارونه ساخته و آنرا کانلا تغییر دادند.


3- پست مدرن به‌مثابه ضد فرهنگ سال های دهه ی 1960: کاربری عطف به ما سبقی یا گذشته نگر که از سوی آندرئاس هویسن و دیگران رواج یافت.


4- پست مدرن به‌مثابه سیاست پلورالیستی و سبک التقاطی، دهه ی 1970 و اوایل دهه ی 1980: چارلز جنکز، جان بارث، امبرتو اکو و کریگ اُوِنز در تعریف پست مدرنیسم آنرا رمز‌گذاری چند‌گانه و توجه یا التفات به اقلیت ها، تفاوت ها، غیریت(دیگر بودن) و… می دانند. نوشته ها و آثار جنکز درباره ی جنبش پست مدرن در معماری 80-1975 نخستین مطالعاتی هستند که در آنها به یک جنبش و یک التقاط‌گرایی رادیکال اشاره شده است. این نگرش خیلی زود در قالب جریانات زیر سر برآورد:


5- کلاسیسم پست مدرن، زبان عمومی، از 1979 تا حال: جنبش کد یا رمز مضاعف و زبان دوگانه در هنر و معماری که برای نخستین بار در نمایشگاه دوسالانه ی ونیز در 1980 ظاهر شد، از سوی پائولو پُورتوگسی و دیگران به عنوان دغدغه و نگرانی بابت حافظه ی تاریخی توصیف شد.


6- واکنش های انتقادی در برابر وضعیت پست مدرنیته، از 1980 تا حال: یورگن هابرماس، ژان بودیار، فردریک جیمسون، دانیل بل، تری ایگلتون، الکس کالینیکوس، جان رابرتز، جان اُنیل، هل فاستر و سایر مارکسیست ها به انتقاد، اظهار تاسف، سوگواری و گهگاه تمجید از اوضاع و شرایط فرهنگ مصرفی و عصر اطلاعات پرداخته و انها را جریان هایی ابداعی، بسیار ماهرانه و با ظرافت و دقت ساخته و پرداخته شده، مهیب، ترسناک و بعضاً محافظه کار تلقی می کنند.


7- جمعبندی انتقادی از پارادایم پست مدرن، از 1988 تا حال: برایان مک هیل، دیوید هاروی، اد سوژا، ولفگانگ ولش، جیم کالینز، استیون کانر، لیندا هاچن، و مارگارت رُز ارزیابی ها و تحقیقات انتقادی گسترده ای درباره ی مفهوم پست مدرن به عنوان نوعی معرفت پایه ای episteme به عمل آورده‌اند. البته با تاکید و تمرکز بر ادبیات، فلسفه و بویژه معماری که در آن پست مدرن بیش از هر حوزه ی دیگر بسط و گسترش یافته است.


دیوید ری گریفین نیز در همین راستا در حوزه ی الهیات( کلام) و همینطور سایر حوزه ها به دو نوع پست مدرنیسم سازه‌گرا یا سازنده constructive و پست مدرنیسم سازه‌شکن یا شالوده ‌شکن deconstructive قایل بوده و بین آنها تمایز ایجاد می کند.


تهیه کننده: عاطفه کریمی


صورتبندی مدرنیته و پست مدرنیته بسترهای تکوین تاریخی و زمینه های تکامل اجتماعی – حسینعلی نوذری