نکاتی در مورد غده تیروئید و بیماری های مربوط به آن


 


ایران وکیل- تیروئید یک غده ی پروانه ای شکل است که در قسمت تحتانی گردن و درست روبه روی نای زیر حنجره  قرار دارد. غده تیروئید از ید موجود در غذاها، هورمون تیروئید را تولید میکند که سرعت متابولیسم را کنترل میکند (متابولیسم سیستمی است که توسط آن بدن از انرژی اش استفاده میکند). عملکرد تیروئید توسط غده هیپوفیز که در مغز جای دارد، تنظیم می شود، یعنی میزان تولید هورمون تیروئید توسط غده هیپوفیز کنترل می گردد.

اختلالات تیروئیدی میتواند سرعت متابولیسم را کند و یا سریع کند. وقتی سطح هورمونها خیلی پایین یا خیلی بالا برود نشانه های این اختلال را در سطح گسترده ای تجربه خواهید کرد.


 


شایعترین مشکلاتی که تیروئید را تحت تاثیر می دهند شامل این موارد هستند:



  • کم کاری تیروئید ( هایپوتیروئیدی )



  • پرکاری تیروئید ( هایپرتیروئیدی )



  • بزرگی غده ی تیروئید ( گواتر )



  • توده های تیروئید



  • سرطان تیروئید



  • التهاب تیروئید ( تیروئیدیت )


 


 


کم کاری تیروئید(Hypothyroidism) :


بیماری کم‌کاری تیروئید، عارضه‌ای است که بدن دچار کمبود هورمون کافی تیروئید می‌باشد. از آنجا که هدف اصلی هورمون تیروئید، انجام متابولیسم بدن است، در افراد مبتلا به این بیماری، نشانه‌های مرتبط با سوخت و ساز آهسته مشاهده می‌شود. بالغ بر 10٪ از زنان ممکن است درجاتی از کمبود هورمون تیروئید داشته باشند. میزان شیوع کم کاری تیروئید، باورنکردنی است و میلیون‌ها نفر از مردم در حال حاضر به این بیماری مبتلا هستند، اما از ابتلا خود به این بیماری آگاه نیستند.


وقتی غده ی تیروئید کمتر از حد طبیعی فعالیت کند، یا از بدو تولد ناقص شکل گرفته باشد، یا به وسیله جراحی کل تیروئید یا قسمتی از آن برداشته شده باشد، و یا ید کافی در رژیم غذایی موجود نباشد دیگر نمی تواند هورمون کافی تولید کند و به این حالت کم کاری تیروئید گفته می شود.

در بعضی موارد کم کاری تیروئید ناشی از مشکلی در غده ی هیپوفیز است که در مرکز مغز قرار دارد. این غده هورمون محرک تیروئید را تولید میکند (TSH) که باعث میشود تیروئید کارش را انجام دهد. اگر هیپوفیز کارش را درست انجام ندهد و به اندازه ی کافی TSH تولید نکند فعالیت تیروئید نیز کاهش می یابد. سایر دلایل کم کاری تیروئید التهاب موقت تیروئید و داروهایی است که بر کارکرد این غده تاثیر میگذارد.کم کاری مادر زادی تیروئید در نوزادان می تواند باعث ایجاد عقب ماندگی های ذهنی شود.


 


علائم کم کاری تیروئید:



  • خستگی



  • ضعف



  • افزایش وزن و یا دشواری کاهش وزن



  • ضخیم شدن و خشکی موها



  • خشکی، رنگ پریدگی و خشن شدن پوست



  • ریزش مو



  • عدم تحمل سرما (نمی‌توانید دمای قابل تحمل برای افراد اطراف خود را تحمل کنید)



  • گرفتگی عضلانی و درد عضلانی مکرر



  • یبوست



  • افسردگی



  • تحریک پذیری



  • از دست دادن حافظه



  • سیکل قاعدگی غیر طبیعی



  • کاهش میل جنسی


 


تیروئید


 


پرکاری تیروئید ( Hyperthyroidism) :


در واقع پرکاری تیروئید وضعیتی است که در آن، غده‌ی تیروئید بیش از حد فعال است و مقادیر بیش از حدی از هورمون تیروئید را تولید می‌کند. پر کار بودن غده‌ی تیروئید موجب افزایش سوخت و ساز بدن شده و باعث بروز علائمی مانند عصبانیت، اضطراب، تپش قلب، لرزش دست، تعریق بیش از حد، کاهش وزن، بی‌خوابی و دیگر علائم می‌شود.


پرکاری تیروئید میتواند به دلیل گره در غده تیروئید ایجاد شود. این توده ها در تیروئید به وجود می آیند و گاهی شروع به تولید هورمون تیروئید میکنند. توده های بزرگ باعث ایجاد گواتر میشوند و مشهود هستند. توده های کوچک تر با سونوگرافی قابل تشخیص هستند.


 


علائم پرکاری تیروئید:



  • عصبی شدن



  • تحریک پذیری



  • فزایش تعریق



  • نازک شدن پوست و ناخن



  • مشکل در دید



  • نازک و شکننده شدن موها



  • ضعف عضلانی مخصوصا در بالای بازو و رانها



  • لرزش دستها



  • اضطراب و اختلال هراس



  • بی خوابی



  • تپش قلب



  • افزایش حرکات روده



  • کاهش وزن علیرغم افزایش اشتها



  • کم شدن میزان و  تعداد خونریزی ماهیانه


 


پرکاری تیروئید


 




چه کسانی باید آزمایش تیروئید بدهند؟


هر فرد باید پنج سال یکبار این آزمایش را بدهد. افرادی که نشانه هایی از مشکلات تیروئیدی دارند و یا بیشتر در خطر هستند باید در فاصله های زمانی کمتری تست بدهند. کم کاری تیروئید بیشتر زنان بالای 60 سال را تحت تاثیر قرار میدهد. پرکاری تیروئید هم بیشتر زنان و افراد بالای 60 سال را در بر میگیرد. عوامل ارثی نیز خطر بروز این مشکل را افزایش میدهد.


 


چک کردن تیروئید از روی گردن


با یک بررسی دقیق در آینه میتوان بزرگ شدن تیروئید را تشخیص داد. سپس برای معاینه و اطمینان باید نزد پزشک بروید. برای انجام این تست سر خود را عقب بگیرید، یک لیوان آب بنوشید و همین که آب را مینوشید و پایین میدهید، قسمت پایین خرخره و بالای ترقوه گردن خود را بررسی کنید. به دنبال برآمدگی یا بیرون زدگی باشید. سپس چندین بار این عمل را تکرار کنید. اگر چنین علائمی دیدید حتما با یک پزشک متخصص صحبت کنید.


 


چک کردن تیروئید از روی گردن

 




تشخیص اختلالات تیروئید


میزان هورمون محرک تیروئید (TSH) یک نوع هورمون اصلی که کار تیروئید را تنظیم میکند در آزمایش خون مشخص می شود.. اگر میزان TSH بالا باشد نشان دهنده ی این است که کارکرد تیروئید بسیار پایین است (کم کاری تیروئید) اما اگر TSH پایین باشد نشان دهنده ی این است که تیروئید بیش از اندازه کار میکند ( پرکاری تیروئید).  در برخی موارد برای تشخیص مشکل تیروئید نیاز به عکس برداری است.


 


بیماری هاشیموتو


شایع ترین دلیل کم کاری تیروئید بیماری هاشیموتو است. این بیماری یک اختلال خود ایمنی است که در آن بدن به غده ی تیروئید حمله میکند. نتیجه ی این حمله آسیب دیدن تیروئید و کاهش تولید هورمون است. بیماری هاشیموتو بیشتر جنبه ی ارثی دارد.


 


بیماری گریوز


از شایع ترین دلایل پرکاری تیروئید بیماری گریوز است. گریوز یک نوع اختلال در خود ایمنی بدن است که به غده ی تیروئید حمله میکند و باعث انتشار سطوح بالایی از هورمون تیروئید میشود. یکی از نشانه های گریوز تورم قابل مشاهده و ناراحت کننده در پشت چشم است.


 


بیماری هاشیموتو


 


عوارض اختلالات تیروئید


اگر این اختلال درمان نشده رها شود، کم کاری تیروئید باعث بالا رفتن کلسترول میشود و خطر ایجاد سکته مغزی و حمله ی قلبی را بالا میبرد. در موارد شدید سطح بسیار پایین هورمون تیروئید باعث کاهش هوشیاری فرد و افت شدید دمای بدن میشود. پرکاری تیروئید هم در صورت عدم درمان باعث مشکلات قلبی و شککنده شدن استخوان ها میشود.


 

درمان کم کاری تیروئید


اگر تشخیص پزشک کم کاری تیروئیدباشد هورمونهای تیروئید را به صورت قرص تجویز خواهد کرد است این درمان در طولانی مدت باعث میشود فرد انرژی بیشتری داشته باشد، کلسترولش پایین بیایید و به تدریج کاهش وزن داشته باشد. بیشتر افرادی که کم کاری تیروئید دارند باید این قرص ها را تا پایان عمر استفاده کنند.

 


درمان پرکاری تیروئید


شایع ترین درمان برای پرکاری تیروئید داروهای ضد تیروئید است که باعث کاهش هورمونهای تولید شده توسط تیروئید است. داروها ممکن است باعث کاهش نبض و لرزش شوند. ید رادیواکتیو در طی 6 تا 18 هفته غده تیروئید را نابود میکند. بعد از اینکه غده تیروئید از بین رفت یا توسط جراحی برداشته شد بیمار باید قرص هورمونهای تیروئید را استفاده کند و باید از مکمل های کلسیم و ویتامین D ، گروه B به خصوص B12 را در طول درمان دریافت کنند.


جراحی اختلالات تیروئید


برداشتن غده ی تیروئید مشکل پرکاری تیروئید را حل میکند اما این روش تنها زمانی توصیه میشود که داروها تاثیر نداشته باشند یا این مشکل باعث ایجاد گواتر بزرگ شده باشد. جراحی برای بعضی از بیمارانی که در تیروئید خود توده دارند هم توصیه میشود. واضح است که بعد از برداشتن تیروئید بیمار نیاز به هورمونهای تیروئید پیدا میکند تا دچار علائم کم کاری تیروئید نشود.

 

 سرطان تیروئید

سرطان تیروئید بسیار نادر است و از سرطان های کشنده به حساب می آید. نشانه ی اصلی آن ایجاد شدن توده یا التهاب در گردن است. تنها 5% از توده های تیروئید تبدیل به سرطان میشوند. اگر سرطان تیروئید تشخیص داده شود معمولا با جراحی ، ید رادیواکتیو و یا پرتو درمانی خارجی شروع به درمانش میکنند.