علل دروغگویی در نوجوانان


دروغگویی نوعی ناهنجاری است. شناخت علل و انگیزه دروغگویی در برخورد با آن بسیار مهم است. باید دید فرد به خاطر ترس است یا به علت عدم اعتماد به والدین و مربیان است که دروغ گفته است. شاید به خاطر جلب نظر و توجه بزرگترها نسبت به خود یا مسئله ای دروغ گفته است، لذا عواملی که باعث دروغ گفتن می شوند عبارتند از:


1- تخیل . چون تخیل در دوره‌ی کودکی و خصوصاً دوره‌ی نوجوانی قوی است لذا آن‌چنان محکم ابراز عقیده می کند که گویی صحنه عینی و واقعی است.


2- آرزو و رویا . آرزو برای داشتن مالی، شیئی و یا هرچیز دیگری به همراه اشتیاق برای وصول و دستیابی به آن در جهان، تخیلات و گمانهایی را ایجاد می کند. استمرار چنین وضعیتی در روزهای او غیرواقعی بودن خود را نشان می دهد. لیکن با مرور زمان شخص مجبور می شود که بر شدت آرزوها و تلقینهایی برای واقعی جلوه دادن این‌گونه امور بیفزاید.


3- بی اعتمادی . هرگاه نوجوانی رازی را با مادرش به طور محرمانه بگوید و از وی قول هم بگیرد که موضوع محرمانه بماند، لیکن بعدها ببیند پدرش با گوشه زدن موضوع را به رخش می کشد اعتماد وی به مادش سلب شده و تصمیم می گیرد که دیگر حقیقت را نگوید و گرایش به دروغگویی پیدا می کند.


4- ترس . ترس از مجازات، آبرو و یا مورد بازخواست قرار گرفتن باعث می شود تا کودک و نوجوان از گفتن حقایق سر باز زند و گرایش به دروغگویی در آن ها شدت می یابد. در این رابطه پژوهشی بر روی کودکان و نوجوانان شش تا چهارده ساله فرانسه صورت گرفته که نتایج آن در به شرح زیر است:


ترس 71 درصد، غرور و خودخواهی 17 درصد، آزارگری و شیطنت 3 درصد و دیگرخواهی(نوع‌دوستی) 2 درصد در دروغگویی نوجوانان نقش دارند. چنانچه ملاحظه می کنید ترس بیشترین درصد دروغگویی را در کودکان تشکیل می دهد. چون کودک می داند که چنانچه به خطای خو اعتراف کند مورد سرزنش، تحقیر و احیاناً تنبیه قرار خواهد گرفت؛ پس ناچار برای حفظ خودش به دروغ پناه می برد. استمرار این‌گونه رفتار در کودک و نوجوان باعث می شود که بتدریج این ترس از بین برود و رفتارهای خلاف خود را با جرأت بیشتری انجام دهد و برای این کار بیشتر به دروغ متوسل می شود.


5- آزمایش والدین . گاهی اتفاق می افتد نوجوان می خواهد اولیای خود را محک بزند لذا به دروغ، موضوعی را بیان می کند تا عکس العمل والدینش را مشاهده کند. چنانچه پدر و مادرش حرفی نزنند وی به مرادش رسیده است لیکن چنانچه با واکنش شدید پدر و مادرش روبرو شود، اظهار می دارد شوخی کردم.


6- جلب توجه . بعضی از نوجوانان که کمتر مورد توجه بزرگترها خصوصاً والدینشان قرار می گیرند در اوقات مختلفی ممکن است حرفی را به دروغ بیان کنند که باعث تعجب و جلب نظرات دیگران شود لیکن دیگران با چند پرسش از وی با رنگ‌پریدگی وی روبه رو و متوجه دروغ گفتنش می شوند.


7- بدآموزی . در این رابطه اولیا که خود به طور ناخودآگاه مرتکب دروغ گفتن هستند سبب بدآموزی کودکان و نوجوانان و دیگر اعضای خانواده می شوند مانند جمله معروف «اگر با من کار داشتند بگو نیست» و یا مادری پولی را گم می کند و از بچه تقاضا می کند که درباره این موضوع با پدر چیزی نگویدو یا در دعوتی که از آن ها برای مهمانی می شود از رفتن خودداری می کند و پاسخ علت نرفتن به مهمانی را به دروغ، آمدن مهمان به منزل عنوان می کند که اینها نوعی بدآموزی به سایر افراد در منزل است.




 


8- تظاهر . گاهی نیز کودک یا نوجوان ممکن است برای انجام ندادن کار، تظاهر به مریض شدن بکند. در نتیجه به دروغ گفتن متوسل می شود. مثلاً تکالیفش را انجام نمی دهد و در پاسخ به معلمش اظهار می دارد که مریض بوده و جالب اینجاست چنانچه پی‌گیریها نیز انچام شود اولیای او این مریضی را تایید می کنند تا وی را نیز تبرئه نمایند. نوعی لاف زدن بیجا شکلی از دروغگویی است که فرد سعی می کند به نوعی تظاهر به خشونت طبع و قساوت قلب کرده باشد تا قدرتی را به طور کاذب از خود نشان دهد.


9- تحمیل . تکالیف سنگین بر نوجوان . بزرگترها همان قدرت بدنی و فکری خود را از کوچکترها متوقع هستند. این توقعات هنگامی که با سختگیری توأم شود نوجوان را به سمت دروغ گفتن هدایت می کند. مثلاً، بعضی از خانواده ها به نمره ی بیست اهمیت خاصی می دهند و راضی نیستند حتی فرزند آن ها نوزده بگیرد، لذا نوجوان در یک شرایط سخت روحی به سر می برد. اگر نمره خوب غیر از بیست بگیرد به فکر دروغ، تقلب در گفتن، دستکاری در لیست نمره، مخفی کردن کارنامه و…می افتد.


10- ترس و ضعف عجز . احساس حقارت و عجز و ضعف و دست‌کم گرفتن خود در بعضی مواقع بشر را از راه مستقیم فطرت راستگویی منحرف می کند و به سمت دروغگویی هدایت می کند. بزهکاری که در منزل است و به افراد خانواده اش می گوید اگر من را خواستند بگویید نیستم و یا کارمندی که به علت تنبلی سر کارش نمی رود و به اداره اش زنگ می زند و اظهار می دارد که مریض هستم و برایم مرخصی بنویسید، همگی عقده های روانی و ضعف های درونی است که به صورت دروغگویی جلوه می کنند. به همین دلیل و با پژوهش هایی که صورت گرفته؛ مشخص شده است بین میزان ضعف و میزان دروغگویی رابطه ی مستقیمی وجود دارد.


 


تهیه کننده : عاطفه کریمی


منبع : مشکلات نوجوانی و جوانی – ابوالقاسم اکبری


پایگاه نیوزی ایران وکیل


بیشتر بخوانید: