تغذیه کودک مبتلا به استفراغ و اسهال


ایران وکیل – تغذیه کودک بیمار و مبتلا به استفراغ، کار دشواری است؛ زیرا کودک در این حالت توان خوردن و آشامیدن ندارد و نمی توان با دادن مایعات از بی آب شدن بدن او جلوگیری کرد.


بی‌آبی (دهیدراته شدن) وقتی اتفاق می افتد که بدن مقدار زیادی از آب خود را از دست بدهد. در این حالت وزن بیمار کاهش می یابد. کودک بیمار احساس تشنگی می کند و دهانش خشک می شود. اگر بی آبی شدید باشد، تنفس بیمار تند و حجم ادرار او کم می شود و چشمهایش گود می افتد. هرچه سن کودک کمتر باشد، خطر بی آبی بدن بیشتر است.


برای پیشگیری از بی آب شدن بدن، کودک بیمار به آب و مایعات نیاز زیادی پیدا می کند تا بتواند علاوه بر تامین آب مورد نیاز در حالت عادی، آب از دست رفته از راه قی کردن را نیز جبران کند. دادن آب و مایعات به کودکی که معده اش توان نگهداری غذا و مایعات را ندارد، کار دشواری است. در موردی که قی کردن کودک، خطر بی آب شدن را بالا می برد، باید به پزشک اطفال مراجعه کرد.


علت استفراغ چیست؟


عوامل زیادی برای این بیماری وجود دارد که مهمترین آنها عفونت، حساسیت یا واکنش در برابر بعضی داروها، سموم و مواد شیمیایی است. آنچه این نوشتار به آن می پردازد، مربوط به عفونتهای معدی یا عفونتهای روده ای است که بیشتر آنها از نوع عفونت ویروسی هستند. بسیاری از ویروسهای عامل اسهال، باعث استفراغ نیز می شوند. در بیشتر موارد، عوارض بیماری بیش از 24 تا 48 ساعت طول نمی کشد.


دادن مقدار کمی از مایعات و غذا به طور مرتب و با فاصله کم، روش مفیدی برای درمان قی و اسهال کودک است. در این موارد، گاهی بهتر است دادن مایعات را حدود 1 تا 2 ساعت پس از شروع استفراغ آغاز کنید، زیرا در این فاصله شدیدترین حالت تهوع وجود دارد و کودک بیمار به کلی توان نگهداری و تحمل مایعات را از دست می دهد. بعد از این مدت، معمولاً معده کودک پس از چند بار قی کردن، خالی می شود و کودک آرام می گیرد. بعد از این مدت هم کودک احساس استفراغ می کند، ولی چیزی برای بالا آوردن ندارد، به این حالت یا احساس، تهوع خشک می گویند.


برای درمان کودک بیمار، باید هر 15 تا 30 دقیقه جرعه ای نوشیدنی به او بدهید. هرگز انتظار نداشته باشید که کودک بتواند یک لیوان یا فنجان پر از مایعات را در یک نوبت بنوشد. وادار کردن کودک به نوشیدن یکباره ی مقدار زیادی از مایعات، نتیجه خوبی ندارد و می تواند او را دوباره تحریک به استفراغ کند. برای جلوگیری از تحریک معده، بهتر است ابتدا مقدار کمی نوشیدنیبه او بدهید و اگر لازم بود، کم کم در طول چند ساعت به مقدار آن بیفزایید تا کودک توان خود را برای تحمل و نگهداری مایعات به دست آورد.




 


چه مایعاتی برای کودک بیمار مناسب هستند؟


محلول های الکترولیت‌ها که در داروخانه ها برای این منظور وجود دارند، بهترین مایعات برای درمان قی و اسهال و جلوگیری از بی آب شدن کودک هستند. این محلولها بیشتر برای درمان اسهال ساخته شده‌اند، ولی در برابر استفراغ نیز نتیجه خوبی می دهند. سایر مایعات که می توان در این بیماری مصرف کرد، آب رقیق شده(یک بخش آب میوه و یک تا سه برابر آب)، نوشابه های گازدار و چای کم‌رنگ است.


غذاهای جامد و مایعات غلیظ و پر انرژی مثل سوپ خامه و شیر می تواند وضع کودک بیمار را بدتر کند. بهتر است از این غذاها و مایعات پرهیز شود، زیرا این مواد خوراکی نسبت به مایعات رقیق، مدت بیشتری در معده می مانند و آن را تحریک می کنند. پس از آرام گرفتن کودک و کاهش استفراغ او، می توانید دادن غذاهای جامد و کم کالری مثل نان برشته، بیسکویت ساده، کراکر و نان سوخاری را شروع کنید. اگر قی کردن کودک برای مدت شش ساعت متوقف شد، می توانید دادن غذا و مایعات عادی را برای 24 ساعت بعد از سر بگیرید.


اگر استفراغ کودک با دادن غذا و مایعات عادی، دوباره شروع شد؛ باید دادن هرگونه غذا و مایعات را برای چندین ساعت قطع کنید. اگر باز هم استفراغ کودک قطع نشد، باید به پزشک مراجعه نمایید.


در بیماری استفراغ همراه با اسهال، علاوه بر خطر بی آبی بدن که برای استفراغ ساده وجود دارد، عوارض وخیم‌تر دیگری نیز ممکن است به وجود آید. این عوارض را باید جدی گرفت، به ویژه هنگامی که مایعات زرد یا زرد مایل به سبز صفرا، همراه با قی بالا بیایند. این مشکل معمولاً در موارد استفراغ شدید و طولانی پیش می آید و با مشاهده آن باید به پزشک اطفال مراجعه کرد. شایان گفتن است که در بیشتر موارد، استفراغ کودکان به سرعت بهبود می یابد، ولی باید دانست که قی کردن کودک، می تواند نشانه بیماری خطرناکی هم باشد.


بیشتر بخوانید:


کودک تب‌دار را چگونه باید تغذیه کرد؟


 


تهیه کننده: عاطفه کریمی


منبع: بهترین کلیدهای تغذیه برای کودکان و نوجوانان


پایگاه نیوزی ایران وکیل