بهشتی پور: در عصر ارتباطات نمی‌توان یک قرارداد را مخفی کرد | هرگاه بنا بوده ایران اقدامی انجام دهد، علیه آن جوسازی شده است



ایران وکیل | مخبره و رویدادها | بین الملل


حسن بهشتی‌پور(تحلیلگر مسائل بین‌الملل )


تحلیلگر مسائل بین‌الملل درباره چرایی اتک به سند همکاری راهبردی ۲۵ ساله ایران و چین و نیز آثار این قرارداد بر کانتری جزئیاتی را بیان کرد. سند همکاری راهبردی ۲۵ ساله ایران و چین علیرغم توضیحاتی که درباره آن داده شده است، هنوز پر ابهام بوده و مورد تشکیک جامعه قرار داد.


هرگاه بنا بوده ایران اقدامی انجام دهد، علیه آن جوسازی شده است


«حسن بهشتی‌پور» تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره سند همکاری راهبردی ۲۵ ساله ایران و چین، گفت: وقتی از دوره ناصرالدین شاه به بعد را بررسی اجمالی می‌کنیم، در می‌یابیم هر زمانی که بنا بوده ایران کار یا اقدام مهمی در جهت همکاری‌های دوجانبه، چندجانبه یا منطقه‌ای انجام دهد، مطالبی به دروغ یا راست انتشار می‌یافته که کل ماجرا را تحت شعاع قرار می‌داده است. در زمان ناصرالدین شاه اقدامات اولیه برای توسعه راه‌آهن انجام شده بود. بنا بود ماشین دودی که بلژیکی‌ها آن را ساخته بودند و بین تهران شهرری رفت و آمد می‌کرد، توسعه پیدا کند و کل ایران دارای راه‌آهن شود. افکار کنید اگر آن زمان راه‌آهن راه‌اندازی می‌شد چقدر در حمل و گفته ریلی ایران تاثیر می‌گذاشت؛ آن هم حمل و گفته ریلی که با صرفه‌ترین نوع حمل و گفته در زمینه‌های تجاری هر کشوری است. این پروژه متوقف شد و در دوره رضاشاه بخشی از آن انجام شد که آن را نیز متاثر از جنگ جهانی دوم می‌دانستند.


وی تمدید داد: پروژه‌های ذوب آهن که بنا بود در اواخر دوره احمدشاه راه اندازی شوند ‌را حاصل توطئه آلمان‌ها می‌دانستند و می‌گفتند می‌خواهند ایران را زیر سلطه خودشان قرار دهند و کانتری را عقب‌مانده نگه دارند. این پروژه نیز ماند تا در سال ۱۳۴۴ توسط روس‌ها راه‌اندازی شد. یا به طور مثالً در مسئله صنایع هسته‌ای ببینید، در پیش و پس از انقلاب این موضع مطرح می‌شد که اساساً ایران کانتری تولیدکننده نفت و گاز است و نیازی به انرژی هسته‌ای ندارد، اما هیچ کس نمی‌پرسید آمریکایی که تولیدکننده نفت و گاز است چرا نیاز به صنعت هسته‌ای دارد؟ یا فرانسوی‌ها که بیش از  ۷۰ درصد برق کشورشان توسط نیروگاه‌های اتمی تامین می‌شود چه نیازی دارند.


این کارشناس مسائل سیاست خارجه یادآور شد: هندی‌ها در رقابت با پاکستان که بندر «گوادر» را در اختیار چینی‌ها قرار داده، در چابهار سرمایه‌گذاری کردند؛ برای اینکه هم بتوانند ارتباطات خوبی با افغانستان داشته باشند و هم اینکه از طریق ایران برای ارتباط با آسیای مرکزی و قفقاز استفاده کنند. اما جو سازی زیادی شد که بندر چابهار به هند فروخته شد. فضاسازی‌های دو سال پیش را ببینید که چه جوی علیه این پروژه شکل گرفت. این در حالی بود پروژه بسیار مهمی برای همکاری ایران و افغانستان بود که می‌توانست در سرمایه منطقه که محروم است، اثرگذار باشد و فضای کار و اشتغال را در منطقه فراهم کند. البته این پروژه تحت تاثیر مسدود‌های آمریکا متوقف شد و هنوز پیشرفتی را که باید داشته باشد، ندارد.


برجام توافق بود و این قرارداد


وی خاطرنشان کرد: حالا چین؛ نخست اینکه قرارداد دوجانبه بین دو کانتری با قراردادهای بین‌المللی متفاوت است؛ به طور مثال کنوانسیون پالرمو یک قرارداد بین‌المللی است که چند کانتری عضو آن هستند، یا کنوانسیون‌های متعددی که وزارت کار عضو آنها است، جزو قراردادهای بین‌المللی هستند اما قرارداد بین ایران چین یک قرارداد دوجانبه است، قراردادهای دو جانبه از لحاظ حقوقی مسئله متفاوتی دارند ضمن اینکه این سند یک پیش‌نویس است که برای همکاری‌هایی که قرار است در آینده شکل بگیرد، تهیه شده است. همکاری‌هایی که قرار است ایران و چین با هم انجام دهند، در آن اسم برده شده است، به طور مثالً در مورد نفت و گاز، همکاری‌های ریلی، سرمایه‌گذاری در چین در حوزه ارتباطات و فناوری و غیره به صورت سر فصل در آن آمده است.


این تحلیلگر مسائل بین‌المللی با بیان اینکه هنوز قراردادی شکل نگرفته است و توافقنامه در حد پیش‌نویس است، تصریح کرد: این قرارداد را طراحی کرده‌اند که مشخص شود ایران و چین در ۲۵ سال آینده راجع به چه موضوعاتی می‌خواهند همکاری کنند، اما برای هر سر فصلی باید قراردادی مجزا نوشته شود. یعنی یک قرارداد ۲۵ ساله همکاری می‌نویسند اما ذیل آن مورد به مورد باید بر اساس مسئله توافق انجام شود، بنابراین ببینید چه جوسازی‌هایی بر اثر این قرارداد که حتماً به صورت متقابل برای ایران و چین سودمند خواهد بود، ایجاد شده است. باید دقت کرد که بر خلاف برجام، این قرارداد دوجانبه است؛ از طرفی نیز برجام یک توافق بود؛ از نظر حقوقی توافق و قرارداد با هم بسیار متفاوت هستند، همچنین طبق قانون اساسی قراردادهای بین‌المللی دو و سه‌جانبه باید حتماً در مجمع مورد بررسی قرار گیرند، بنابراین چیزی برای مخفی کردن وجود ندارد.


در عصر ارتباطات نمی‌توان یک قرارداد را مخفی کرد


وی اضافه کرد: در عصر دیجیتال و ارتباطات نمی‌شود یک قرارداد را مخفی کرد ضمن اینکه مجمع چین و ایران می‌بایست راجع به آن نظر دهند تا به تصویب نهایی برسد. بنابراین فضاسازی‌ها در مورد این قرارداد به واسطه رقابت‌هایی که بین چین با اروپا و آمریکا وجود دارد، شکل گرفته است به طوری که می‌بینند چینی‌ها یک بازار کوچولو ۸۰ میلیونی را بدست می‌آورند در حالی که آنها، خودشان را به دلیل خروج آمریکا از برجام و مسدود‌های ایران از این بازار محروم کرده‌اند.


بهشتی‌پور تاکید کرد: حجم پولی این بازار سالانه از ۵ میلیارد تا بیش از  ۱۰۰ میلیارد و حتی با کشش‌پذیری بیشتری هم می‌تواند باشد، بنابراین وقتی کشورهای دیگر می‌بینند که چنین فضایی برای چین مهیا شده است، شروع به جوسازی و تبلیغات علیه آن می‌کنند. البته همه مسئله را نمی‌توان گردن خارجی‌ها انداخت؛ چراکه در داخل نیز رقابت‌های سیاسی، جناحی و گروهی وجود دارد که هرکدام یک جهت این مسئله را گرفته و می‌کشند و مسائل مختلفی را مطرح می‌کنند. بهتر است راجع به این پیش‌نویس که هنوز بین دوکشور نهایی هم نشده است، بررسی انجام داده و عنوان‌ها، مسئله‌ها و حوزه‌های همکاری آن را مورد توجه قرار دهند.


کشورهای سرمایه‌گذار به دنبال سود هستند


ایران و چین کانتری‌های مکمل اقتصادی یکدیگر هستند


وی درباره نفع ایران و چین از این قرارداد، با بیان اینکه ایران و چین کانتری‌های مکمل اقتصادی یکدیگر هستند در حالیکه سرمایه ایران و روسیه با یکدیگر مکمل نیست، گفت:  هر دو سرمایه ایران و روسیه، تولیدکننده انرژی هستند در حالی که چین خودش با اینکه تولیدکننده انرژی است، اما میزان آن خیلی کم است به طوری که حجم تولید آن نسبت به مصرفش کم است. اما ایران تولیدکننده عمده گاز و نفت جهان است و می‌تواند برای سرمایه چین مکمل باشد. از یک سو صنایع چین نیاز به انرژی دارند و از سوی دیگر صنایع نفت و گاز ایران نیاز به سرمایه‌گذاری.


این تحلیلگر مسائل سیاست خارجه اظهار داشت: سرمایه‌گذاری خارجی فی ذاته در سرمایه، خوب یا بد نیست بلکه بستگی دارد که در چه زمینه‌ای انجام می‌شود و در برابر آن برای کانتری چه تعهد پرداختی ایجاد می‌کند.


وی با تاکید بر این دو فاکتور مهم، افزود: ممکن است یک سرمایه‌گذار خارجی در امور زیربنایی مثل راه آهن، ارتباطات، جاده‌سازی یا نیروگاه‌های برق سرمایه‌گذاری شود. وقتی سرمایه‌گذاری در این امور باشد یعنی شما کانتری مقابل را متقاعد کرده‌اید که به جای اینکه پولش را در داخل کانتری خودش خرج کند، بیاید در داخل کانتری شما خرج کند آن هم در زمینه امور زیربنایی که بسیار مهم هستند.


این تحلیلگر مسائل بین‌المللی درباره سود چین از قرارداد با ایران بیان داشت: انگیزه کشوری که در کانتری دیگری سرمایه‌گذاری انجام می‌دهد، سودآوری است؛ چراکه برای آن کانتری اشتغال و زمینه ترقی ایجاد می‌کند و از همه مهم‌تر انتقال فناوری صورت می‌گیرد، تکنولوژی با سرمایه‌گذاری قبلی به دست می‌آید؛ بنابراین وقتی کشوری برای یک کانتری فناوری می‌آورد، انتقال فناوری در ذات خودش بسیار ارزشمند است. اما اگر این قیمت‌ها صرف واردات کالاهای مصرفی مثل لوازم آرایشی شود، به کانتری کمکی نمی‌کند.


کشش‌پذیری سرمایه باید پاسخگوی حجم سرمایه‌گذاری باشد


وی افزود: حال مسئله دیگر این است که بعد از سرمایه‌گذاری در امور زیربنایی چه توقعی از کانتری دارند؟ بناست در ازای سرمایه‌ای که آورده چه سودی به آن بدهیم؟ این بسیار پر اهمیت است؛ چراکه کشش‌پذیری سرمایه ما باید به گونه‌ای باشد که بتواند پاسخگوی این سرمایه‌گذاری باشد.


بهشتی‌پور با بیان اینکه برخی می‌گویند چین بعد از سرمایه‌گذاری در برخی از کشورها و عدم توانایی آنها برای بازگرداندن سود به این کانتری باعث ضمیمه شدن بخشی از آن کشورها به چین شده‌ است، یادآور شد: آیا وقتی کشوری به بزرگی ایران که هشت سال جنگیده و یک وجب از خاکش را به دشمن نداده است، می‌آید کشورش را به بیگانه بفروشد؟ آیا عقل انسانی پذیرفتن می‌کند که کسی در جمهوری مسیحی ایران چنین تعهدی را بپذیرد؟ در بازپرداخت وام‌ها و سرمایه گذاری‌های خارجی همیشه توجه به این مسئله است که بازگرداندن سرمایه به تدریج و در بازه‌های زمانی ۵ تا ۱۰ ساله انجام شود؛ البته سود آن باید پرداخت شود؛ چراکه اگر اینگونه نباشد کسی برای سرمایه‌گذاری در کانتری حضور پیدا نمی‌کند.


وی درباره شفاف‌سازی در این قرارداد، گفت: ما تکی کشوری در دنیا هستیم که هنوز قراردادی نهایی نشده، می‌خواهیم که شفاف‌سازی شود. هر بخش قرارداد باید توسط کارشناسان همان حوزه مورد بررسی قرار گیرد؛ چراکه کار کارشناسی است و نمی‌شود در رسانه و تلویزیون راجع به آن صحبت کرد و بیان داد. البته که محصول را وقتی نهایی شد باید به بحث گذاشت اما آن را نیز باید کارشناسان انجام دهند.


چرا علیه قراردادهای چین با دیگر کشورها جوسازی نمی شود؟


بهشتی‌پور با بیان اینکه ما به مسئولان خودمان اعتماد نداریم و می‌گوییم که آنها خیانت می‌کنند در حالی که این حرف بسیار بدی است و نشان می‌دهد سرمایه اجتماعی ما بسیار پایین آمده که چنین حرفی زده می‌شود، اظهار داشت:  قراردادهای بسیاری بین چین با ترکیه، پاکستان، قزاقستان و روسیه بسته شده است، بررسی کنید ببینید که در مورد کدامیک این جوسازی‌ها و حساسیت‌های خبری که انجام می‌شود، ایجاد شده است. کسی بر شفاف بودن قرارداد تردیدی ندارد و در قانون اساسی تاکید شده است که باید توسط مجمع تصویب شود اما شفافیت به این معنی است که باید پژوهشگران و محققان به قرارداد دسترسی داشته باشند، اما به این معنا نیست که سر کوچه و بازار در مورد چیزی که اطلاع نداریم، فریاد بزنیم و بگوییم که محتوای آن چیست.


این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی در پایان خاطرنشان کرد: این قرارداد استراتژیک را باید افرادی که فهم استراتژیک دارند و کارشناس مسائل حقوق بین‌المللی هستند، مورد بحث قرار دهند و نتیجه آن و مجموعه آخر آن را به اطلاع عموم برسانند. اینکه بر سر کوی و برزن برود و در رسانه‌ها صبح تا شب یک تیم مخالف و تیم  دیگری موافق تشکیل دهیم و راجع به قراردادی که هنوز بسته نشده صحبت کنیم، صحیح نیست.


انتهای پیام

برو به پیوند یکتا.

دیدگاه ها بسته شده است